سرطان پایان مسیر نیست، چیزی که در این مسیر مهم است روحیه‌ی جنگندگی و امید شما به بهبودی است، پس امیدوار و قوی بمانید.

زمان شیمی درمانی از رفتن به دندانپزشکی خودداری کنید!

مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی
در این نوشته شما می خوانید

زمانی که فردی تحت شیمی درمانی قرار می‌گیرد، لازم است مراقبت‌هایی را در جهت حفظ سلامت اندام‌های خود انجام دهد؛ مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی، یکی از مهمترین این مراقبت‌ها است.

دانستن نکاتی در خصوص زمان مراجعه به دندانپزشک، نحوه استفاده از نخ دندان و نوع دهانشویه‌ای که بیمار مجاز است در این دوران استفاده کند، تماماً جز موارد ضروری هستند که هر فرد مبتلا به سرطانی که تحت شیمی درمانی قرار دارد باید بداند؛ از این رو در این مقاله‌ی بای بای سرطان قصد داریم این مسائل را به طور مفصل توضیح دهیم.

ضرورت مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی

شیمی درمانی یکی از از ارکان اصلی درمان سرطان است اما می‌تواند اثرات منفی قابل توجهی بر سلامت دهان و دندان بیماران داشته باشد. ناحیه دهان و دندان به دلیل آن که حاوی سلول‌ها و بافت‌های مختلف است، باعث شده تا مستعد بروز انواع بیماری و عارضه‌های جانبی ناشی از سرطان باشد.

طبق باور متخصصین و بررسی‌های صورت گرفته مشخص شد که شیمی درمانی، پرتو درمانی سر و یا گردن و درمان‌های هدفمند خاص می‌توانند در عملکرد طبیعی دهان و دندان اختلال ایجاد کنند.

مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی

عوارض شیمی درمانی بر دهان و دندان

بسیار مهم است که بیماران سرطانی که قصد انجام شیمی درمانی و یا سایر درمان‌های سرطان را دارند، عوارض جانبی ناشی این متودها را دانسته و از نحوه‌ی مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی و یا از چگونگی کاهشعوارض سرطان بر دهان و دندان آگاه باشند. برخی از مشکلات رایج دندانی که ممکن است به واسطه شیمی درمانی ایجاد شوند، شامل موارد زیر است:

درد و بیماری لثه، افتادن دندان:

شیمی درمانی می‌تواند باعث بروز درد در لثه‌ها، افتادن دندان‌های بیمار و بروز بیماری‌های لثه در افراد مبتلا به سرطان شود. این عوارض سرطان بر دهان و دندان بسیار دردناک و ناراحت کننده است و ممکن است برای درمان آن نیاز به انجام مراقبت‌های ویژه‌ای باشد.

متخصصین توصیه می‌کنند بیمارانی که از این عوارض شیمی درمانی بر دهان و دندان رنج می‌برند تا جایی که ممکن است از مصرف غذاهای تند، اسیدی و سفت خودداری کنند؛ چرا که این غذاها می‌توانند باعث تحریک لثه‌ها و در مواقعی ایجاد زخم‌ در لثه‌ها شوند. علاوه بر این، پزشک متخصص ممکن است شست و شو با سرم‌های نرمال سالین و داروهایی خاص برای مدیریت درد دهان را برای بیمار تجویز کند.

زخم دهان:

زخم‌های ناحیه دهان، یکی از عوارض جانبی رایج درمان سرطان به ویژه شیمی درمانی است. این زخم‌ها اغلب روی گونه‌ها، زبان، کف دهان و کام نرم ایجاد می‌شوند. بیشتر زخم‌های دهان به وجود آمده، به خودی خود بهبود پیدا می‌کنند اما در مسیر بهبودی، صحبت کردن بیمار دچار اختلال شده و غذا خوردن برای فرد نیز به امری دردناک تبدیل خواهد شد.

بهتر است بیماران برای مدیریت و بهبود زخم دهان خود از مصرف غذاهایی که باعث تشدید این وضعیت می‌شوند خودداری کنند و به توصیه‌هایی که تیم‌ درمانی و پزشک متخصص در اختیارشان قرار می‌دهند، عمل کنند.

عفونت:

شیمی درمانی به طور کل باعث تضعیف سیستم ایمنی درمانی بیماران شده و بدن را مستعد ابتلا به انواع بیماری‌ها و عفونت‌ها می‌کند. دهان و دندان (Teeth and Gums) یکی از قسمت‌هایی است که در طول شیمی درمانی بیشتر از هر قسمت دیگری تحت تاثیر عفونت‌ها قرار می‌گیرد.

انجام مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی و رفع سریع علائم عفونت مانند قرمزی، تورم و یا درد بسیار مهم است؛ در این بین پزشک مربوطه بهترین فرد ممکن برای مراجعه و راهنمایی گرفتن در جهت رفع این عارضه خواهد بود.

عوارض شیمی درمانی بر دهان و دندان
خشکی دهان:

شیمی درمانی و پرتو درمانی ناحیه سر و گردن، می‌توانند غدد بزاقی را تحت تاثیر قرار داده و منجر به ایجاد خشکی دهان شوند. خشکی دهان، می‌تواند باعث بروز احساس ناراحتی، اختلال در تکلم و مشکلاتی در بلع بیماران شود. این عارضه همچنین باعث افزایش احتمال بروز مشکلاتی در دندان‌ها خواهد شد.

هیدراته ماندن، نوشیدن آب فراوان و استفاده از دهانشویه‌های روان کننده و نرم کننده بافت داخلی دهان باعث می‌شوند که علائم خشکی دهان تا حد زیادی کاهش پیدا کند.

مشکلات دندان:

از آنجایی که شیمی درمانی تاثیرات منفی بر روی غدد بزاقی اعمال می‌کند، باعث کاهش تولید بزاق و خشکی دهان می‌شود. بزاق از دندان‌ها در برابر باکتری‌ها و عوامل خارجی محافظت می‌کند و در صورتی که مقدار بزاق در دهان از حد نصاب کمتر شود، موجب بروز مشکلاتی در دندان‌ها می‌شود.

این مشکلات شامل پوسیدگی دندان‌ها و زخم‌های لثه است که می‌توانند بسیار دردناک باشند؛ برای جلوگیری از این مشکل بزرگ و مقابله با آن، بیماران تحت شیمی درمانی یا سایر درمان‌های سرطان باید بهداشت دهان و دندان خود را با مسواک زدن و استفاده از نخ دندان به صورت منظم رعایت کنند. علاوه بر این، بیماران با مراجعه به دندانپزشک خود می‌توانند از توصیه‌ها و اقدامات پیشگیرانه لازم مطلع شوند.

محافظت از دندان قبل از شیمی درمانی

محافظت از دندان قبل از شیمی درمانی

قبل از شروع درمان سرطان، مهم است که حداقل ۴ هفته قبل از شروع پروسه شیمی درمانی به دندانپزشک مراجعه شود تا از سلامت دهان و دندان اطمینان حاصل شود. از آنجایی که شیمی درمانی باعث وخیم‌تر شدن شرایط دهان و دندان بیماران می‌شود؛ لذا بیماران باید هر گونه مشکلی که در دهان و دندان وجود دارد را قبل از پروسه شیمی درمانی برطرف کنند و در طول درمان نیز مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی داشته باشند.

در صورتی که بیمار نیاز به انجام عمل جراحی دندان دارد، باید حداقل دو هفته قبل از شروع پروسه درمان جراحی انجام شود تا شرایط بیمار پایدار شده و به طور کامل بهبود یابد.

اهمیت نظارت بر عوارض دهان و دندان در سرطان

در طول درمان سرطان، نظارت بر سلامت دهان و رفع سریع هرگونه مشکل امری مهم‌ و ضروری است. بیماران باید بروز هرگونه‌ تغییر مانند درد، از دست دادن حس چشایی یا بی‌حسی دندان‌ها را پیگیری کنند و این مشکلات را با تیم درمانی و متخصصین خود در میان بگذارند؛ به این دلیل که این افراد می‌توانند برنامه‌ها و استراتژی‌هایی برای کاهش عوارض جانبی و اطمینان از راحتی بیماران ارائه دهند.

اهمیت بهداشت دهان و دندان:

امکان دارد رعایت مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی، به عنوان یک نگرانی ثانویه در مبتلایان سرطان نظر گرفته شود که همین امر موجب می‌شود که این افراد در ادامه پروسه درمان از مشکلاتی که در ناحیه دهان ایجاد می‌شود، رنج‌ بکشند.
مراقبت از دهان می‌تواند به طور قابل توجهی خطر عفونت را کاهش دهد و حتی پس از تکمیل پروسه درمان سرطان، سلامت دهان بیمار تضمین شده باشد.

مطلع بودن از عوارض جانبی درمان‌های سرطان و انجام اقدامات پیشگیرانه می‌تواند در به حداقل رساندن عوارض دهان و دندان در سرطان کمک شایانی کند.
بنابراین بیماران می‌توانند با رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک و رفع سریع هر گونه مشکل، از دندان‌های خود محافطت کرده و سلامت دهان و دندان را در طول درمان سرطان و به خصوص شیمی درمانی، حفظ کنند.

محافظت از دندان قبل از شیمی درمانی

چگونگی رعایت بهداشت دهان و دندان در طول سرطان

حفظ سلامت دهان و دندان را در طول درمان سرطان و انجام مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی و در طول پروسه درمان سرطان، بسیار مهم و حیاتی است؛ چرا که به بهبود شرایط زندگی بیمار کمک می‌کند. در ادامه به چند‌ نمونه از نکات مراقبت از دهان و دندان که باید در طول درمان انجام شوند، اشاره می‌کنیم:

  • بیماران بهتر است روزانه دوبار به آرامی مسواک بزنند و به طور منظم از نخ دندان استفاده کنند.

طبق توصیه دندانپزشکان خبره، مسواکی که این افراد استفاده می‌کنند باید نرم باشد و مسواک زدن آن‌ها نیز باید ملایم باشد تا از آسیب به لثه‌ها و ایجاد زخم جلوگیری شود. نخ دندان کشیدن به طور منظم، می‌تواند به حذف مواد غذایی که بین دندان‌ها باقی مانده است، کمک کند.

بیماران بهتر است با توجه به شرایط خود از دندانپزشک در خصوص تکنیک‌های مناسب مسواک زدن و استفاده از نخ دندان، اطلاعاتی کسب کنند.

  • بیماران باید به آنچه می‌خورند و یا می‌نوشند دقت کنند.

بیماران میبایست مراقب رژیم غذایی خود باشند و از خوردن غذاها و نوشیدنی‌های شیرین پرهیز کنند؛ چرا که ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی عدیده‌ای در دندان‌ها شود. رعایت یک رژیم غذایی متعادل و غنی از میو‌ه‌ها، سبزیجات و غلات کامل می‌تواند برای حمایت از سلامت کلی بیماران بسیار مناسب باشد.

  • برای مبارزه با خشکی دهان، حفظ آب بدن، بهتر است بیماران مایعات فراوان بخصوص آب زیادی در طول روز استفاده کنند.

بیماران باید از نوشیدنی‌های کافئین‌دار و شیرین پرهیز کنند؛ زیرا این نوشیدنی‌ها می‌توانند علائم خشکی دهان را تشدید کنند‌.

  • افراد سرطانی بهتر است از پزشک متخصص خود و دندانپزشک در مورد نحوه شست و شوی دهان اطلاعاتی کسب کنند.

طبق گفته‌ی متخصصین، شست وشوی دهان با استفاده از ژل‌های فلورایددار می‌تواند از دندان‌ها در برابر پوسیدگی محافظت کند؛ به این علت که فلوراید یک لایه دفاعی اضافی بر روی دندان‌ها تشکیل می‌دهد و سلامت دندان‌ها و دهان بیمار را تضمین می‌کند.

  • جویدن آدامس‌های بدون قند، می‌توانند به تحریک تولید بزاق و کاهش علائم خشکی دهان کمک کنند.

طبق توصیه دندانپزشکان، بیماران باید از آدامس‌هایی استفاده کنند که حاوی زایلیتول است؛ زایلیتول، یک جایگزین قند طبیعی است که می‌تواند از پوسیدگی دندان‌ها جلوگیری کند.

عوارض شیمی درمانی بر دهان و دندان

از پیشگیری تا درمان عوارض سرطان بر دهان و دندان

همانطور که پیش‌تر به آن اشاره کردیم، درمان سرطان پروسه‌ای چالش برانگیز و پیچیده است که نیاز به آمادگی و بررسی دقیق دارد. در حالی که اقدامات زیادی وجود دارند که قبل از شروع درمان باید به آن‌ها رسیدگی شود.

یکی از اقدامات مهمی که نباید به هیچ عنوان نادیده گرفته شود، مراقبت از دندان‌ها است. مراجعه به دندانپزشک پیش از درمان سرطان و در طول آن، می‌تواند در به حداقل رساندن عوارض جانبی که دهان و دندان را تهدید می‌کنند، کمک کننده باشد.

یکی از سوالات مهمی که برای همه‌ی بیماران سرطانی پیش می‌آید این است که چرا مراقبت از دندان‌ها مهم است؟

پیشگیری از عفونت

برخی از درمان‌های سرطان مانند شیمی درمانی، می‌توانند ایمنی بدن را تضعیف کرده و خطر ابتلا به عفونت‌ها را افزایش دهند. قبل از درمان، با مراجعه به دندانپزشک می‌توان مشکلات احتمالی مانند عفونت لثه‌ها، حفره ها و خرابی‌های روی دندان، دندان مصنوعی نامناسبی که باعث ایجاد زخم در لثه‌ها شده و یا زخم‌هایی که از قبل در دهان وجود داشتند را شناسایی و برطرف کرد.

درمان به موقع و زود هنگام این مشکلات می‌تواند به جلوگیری از پیدایش عوارض سرطان بر دهان و دندان در طول درمان کمک کند.

مدیریت اثرات پرتودرمانی

پرتو درمانی از دیگر متودهای درمانی است که در کنار شیمی درمانی می‌تواند بهداشت دهان و دندان در طول سرطان را تهدید کند؛ لذا پرداختن به آن خالی از لطف نخواهد بود. پرتو درمانی در بیمارانی که سرطان، نواحی سر و گردن را درگیر کرده است، می‌تواند بر سلامت دندان‌ها تاثیر منفی بگذارد.

ذراتی که در پرتو درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند، ممکن است باعث کاهش میزان کلسیم در مینای دندان شوند که همین امر موجب ایجاد حفرات و پوسیدگی‌هایی در دندان خواهد شد. این متود درمانی همچنین به غدد بزاقی نیز آسیب می‌رساند و منجر به خشکی دهان بیمار می‌شود؛ خشکی دهان بیمار نیز خود یکی دیگر از دلایل افزایش احتمال پوسیدگی و خرابی دندان است.

مراجعه به دندانپزشکی که با بیماران تحت پرتو درمانی سروکار داشته است، می‌تواند بسیار مفید باشد؛ چرا که بیماران می‌توانند از توصیه‌ها و نکاتی که پزشک در اختیارشان می‌گذارد که برای حفظ سلامت دهان و دندان در طول درمان سرطان خود استفاده کنند. در این بین تکنیک‌هایی مانند‌ استفاده از ژل‌ها و فلوراید و دریافت راهکارهایی برای مرطوب نگه داشتن دهان، می‌تواند موثر باشد.
ضروی است که بیمارانی که تحت پرتودرمانی قرار گرفته‌اند و قصد کشیدن‌ دندان خود را دارند، حتما به یک جراح دهان و دندانپزشکی خبره مراجعه کنند؛ زیرا پرتو درمانی ناحیه سر و گردن باعث افزایش ریسک شکنندگی استخوان فک خواهد شد.

درمان موکوزیت

برخی از داروهای شیمی درمانی می‌توانند باعث آسیب به بافت‌های مخاطی در دهان و دستگاه گوارش شوند که نتیجه آن ایجاد زخم‌های دردناکی به نام موکوزیت است. بیماران می‌توانند با‌ مراجعه به دندانپزشک و انکولوژیست، برنامه و استراتژی‌هایی مناسب برای کاهش درد و ناراحتی خود دریافت کنند.
به طور کلی متخصصین درمان‌های حمایتی مثل لیزرهای سرد و متودهای طبیعی را توصیه می‌کنند؛ هرچه این اقدامات حمایتی و درمانی زودتر مورد استفاده قرار گیرند، سرعت بهبود علائم بیمار بیشتر خواهد شد.

سلامت دهان و دندان در طول درمان سرطان

حفظ سلامت دهان و دندان در طول درمان سرطان

انجام اقدامات پیشگیرانه برای حفظ سلامت دهان در طول پروسه درمان سرطان ضروری است؛ در این بین دندانپزشکان نیز می‌توانند راهنمایی‌های در خصوص اقداماتی که به حفظ بهداشت دهان کمک می‌کند، ارائه دهند. این اقدامات شامل مسواک زدن با مسواک‌های نرم بعد از غذا و قبل از خواب، استفاده از نخ دندان به صورت روزانه و اجتناب از مصرف دهانشویه‌های حاوی الکل خواهد بود.

استفاده از ژل فلوراید و شست و شوی دهان با محلول رقیق شده جوش شیرین و نمک، می‌تواند به کاهش باکتری‌هایی که باعث پوسیدگی دندان می‌شوند کمک کرده و تعادل PH دهان را حفظ کند.
علاوه بر موارد نام برده شده، اجتناب از مصرف آب نبات‌های شیرین، آدامس، غذاهای اسیدی یا تند، خلال دندان، چیپس‌های پرادویه، تنباکو و الکل می‌تواند از بروز مشکلات احتمالی دهان جلوگیری کند.

نقش دندانپزشکان در حفظ سلامت دهان و دندان در طول درمان سرطان

دندانپزشکان نقش بسیار مهمی در مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی و حمایت همه جانبه از بیماران سرطانی دارند. با همکاری انکولوژیست‌ها و سایر ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی، دندانپزشکان می‌توانند نگرانی‌های مربوط به سلامت و بهداشت دهان و دندان در طول سرطان بیماران را برطرف کرده و به بهبود شرایط کلی بیماران در طول پروسه درمانی کمک کنند.
ارتباط بین دندانپزشک و انکولوژیست، برای یافتن بهترین متودهای درمانی و انجام اقداماتی که خطرات و عوارض را به حداقل می‌رسانند، میتواند علاوه بر تسریع روند درمان بیمار، کیفیت زندگی بیماران را نیز بهبود ببخشد.

کلام آخر

در این مقاله‌ی بای بای سرطان به نحوه مراقبت دندانی در دوران شیمی درمانی پرداختیم و آموختیم که بهتر است افراد پیش از آن که اقدامی درمانی خاصی را جهت درمان سرطان آغاز کنند، ابتدا بیماری‌های دهان و دندان خود را درمان کنند. همچنین در این بین مراقب عوارض دهان و دندان در سرطان نیز باشند و پیوسته با پزشک خود در خصوص کوچک‌ترین عوارض ایجاد شده‌ای مشورت کنند. امیدواریم با خواندن این مقاله، بیش از پیش به سلامت عمومی خود اهمیت دهید.

منابع:

برچسب ها:

به این مقاله چند ستاره میدهید؟

این مطلب را به دوستان خود پیشنهاد دهید

یک پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بروزترین مقالات

رژیم فستینگ و سرطان

رژیم فستینگ بگیرید تا سرطان نگیرید!⭐

1402-08-22
پیشگیری از سرطان

پیشگیری از سرطان: راهکارهای نوین و واکسیناسیون

1402-07-16
خون دماغ شدن و سرطان

ارتباط خون دماغ شدن و سرطان چیست

1402-06-27