سرطان غدد لنفاوی چیست؟ آشنایی با علائم آن

شنیدن عبارت «سرطان غدد لنفاوی» می‌تواند نگرانی‌های زیادی ایجاد کند؛ به‌خصوص وقتی فرد با تورم بدون درد غدد گردن، زیر بغل یا کشاله ران، تعریق شبانه، تب بی‌دلیل یا کاهش وزن ناخواسته روبه‌رو شده باشد. بااین‌حال، هر غده متورمی نشانه سرطان نیست و بسیاری از عفونت‌ها و بیماری‌های التهابی نیز می‌توانند باعث بزرگ‌شدن غدد لنفاوی شوند. تشخیص لنفوم تنها بر اساس علائم یا آزمایش خون امکان‌پذیر نیست و معمولاً به معاینه، تصویربرداری و نمونه‌برداری از بافت نیاز دارد.

سرطان غدد لنفاوی یا لنفوم زمانی ایجاد می‌شود که لنفوسیت‌ها، یعنی گروهی از گلبول‌های سفید و بخشی از سیستم ایمنی بدن، به‌صورت غیرطبیعی تکثیر شوند. لنفوم یک بیماری واحد نیست و انواع متعددی دارد که در دو گروه اصلی لنفوم هوچکین و لنفوم غیرهوچکین قرار می‌گیرند. سرعت رشد، روش درمان و پیش‌آگهی هرکدام از این زیرگروه‌ها می‌تواند کاملاً متفاوت باشد؛ برخی به‌آرامی پیشرفت می‌کنند و سال‌ها قابل‌کنترل‌اند و بعضی دیگر سریع‌تر رشد می‌کنند، اما ممکن است به درمان پاسخ بسیار خوبی بدهند.

در این مقاله به زبان ساده بررسی می‌کنیم سرطان غدد لنفاوی چیست، چه علائمی دارد، چگونه تشخیص داده و مرحله‌بندی می‌شود و چه روش‌هایی برای درمان آن وجود دارد. همچنین درباره علائم لنفوم شکمی، نقش آزمایش خون، درمان‌های نوینی مانند ایمونوتراپی و CAR-T و عوامل مؤثر بر پیش‌آگهی صحبت می‌کنیم تا بتوانید با آگاهی بیشتر و بدون خودتشخیصی، برای مراجعه و پیگیری پزشکی تصمیم بگیرید.

سیستم لنفاوی چیست؟

سیستم لنفاوی، شبکه‌ای پیچیده از عروق، بافت‌ها و اندام‌هاست که نقش حیاتی در حفظ سلامت و ایمنی بدن شما ایفا می‌کند. این سیستم، بخشی از سیستم ایمنی بدن است که وظیفه دارد مایع اضافی (لنف) را از بافت‌ها جمع‌آوری کرده و به جریان خون بازگرداند، همچنین با تولید و انتقال سلول‌های ایمنی (لنفوسیت‌ها) به مقابله با عفونت‌ها و بیماری‌ها کمک می‌کند. غدد لنفاوی، که به شکل لوبیا هستند و در سراسر بدن شما (مانند گردن، زیر بغل و کشاله ران) پراکنده‌اند، فیلترهایی برای لنف محسوب می‌شوند و سلول‌های سرطانی، باکتری‌ها و ویروس‌ها را به دام می‌اندازند.

غدد لنفاوی چیست؟

غدد لنفاوی، که به آن‌ها گره‌های لنفاوی هم می‌گویند، ساختارهایی کوچک و لوبیایی‌شکل هستند که جزء حیاتی سیستم ایمنی بدن شما محسوب می‌شوند. وظیفه اصلی این غدد، فیلتر کردن مواد مضر و پاتوژن‌ها (مانند باکتری‌ها و ویروس‌ها) از مایع لنف است که در سراسر بدن جریان دارد.

درون این غدد، سلول‌های سفید خون خاصی به نام لنفوسیت‌ها وجود دارند. این لنفوسیت‌ها نقش کلیدی در شناسایی و مبارزه با عفونت‌ها و بیماری‌ها ایفا می‌کنند. هزاران غده لنفاوی در نقاط مختلف بدن شما پراکنده‌اند و همگی با هدف محافظت از بدن در برابر عوامل بیماری‌زا فعالیت می‌کنند.

لنف مایعی شفاف و بی‌رنگ است که در سیستم لنفاوی جریان دارد. این سیستم شامل شبکه‌ای از عروق لنفاوی و گره‌های لنفاوی است. مایع لنف، مایعات اضافی بین سلول‌ها را جمع‌آوری کرده و در این سیستم به گردش درمی‌آورد. نقش‌های مهم لنف عبارتند از:

• **بازگرداندن پروتئین‌ها و مواد معدنی:** لنف این مواد ضروری را از فضای بین سلولی جمع‌آوری کرده و به جریان خون بازمی‌گرداند.
• **جذب چربی‌ها:** چربی‌های جذب‌نشده در روده، از طریق سیستم لنفاوی جذب شده و به بدن بازگردانده می‌شوند.
• **انتقال عوامل بیماری‌زا:** باکتری‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها ممکن است از طریق کانال‌های لنفاوی وارد این سیستم شوند و به سمت گره‌های لنفاوی حرکت کنند. در این گره‌ها، این عوامل بیماری‌زا توسط لنفوسیت‌ها شناسایی و از بین می‌روند و به این ترتیب، از انتشار عفونت در بدن جلوگیری می‌شود.

به بیان ساده، غدد لنفاوی مانند ایستگاه‌های بازرسی در سیستم دفاعی بدن شما عمل می‌کنند که همواره در حال پایش و پاکسازی مایعات بدن هستند تا شما را سالم نگه دارند.

غدد لنفاوی شکم کجاست؟

غدد لنفاوی شکم، بخش مهمی از سیستم لنفاوی بدن شما هستند که در ناحیه شکمی قرار گرفته‌اند. سیستم لنفاوی، شبکه‌ای پیچیده شامل غدد لنفاوی (که به آن‌ها گره‌های لنفاوی هم می‌گویند)، عروق لنفاوی، طحال، تیموس و سایر بافت‌های لنفاوی است. وظیفه اصلی این سیستم، مبارزه با عفونت‌ها و بیماری‌ها، و همچنین حفظ تعادل مایعات در بدن شماست.

۱. محل قرارگیری غدد لنفاوی شکم

غدد لنفاوی شکمی عمدتاً در عمیق‌ترین قسمت‌های شکم و در نزدیکی اندام‌های حیاتی داخلی مانند معده، روده‌ها، کبد، طحال و پانکراس قرار دارند. این غدد به شکل خوشه‌ای در امتداد مسیر عروق خونی بزرگی که به اندام‌های مختلف شکمی خون‌رسانی می‌کنند، یافت می‌شوند.

برخی از گروه‌های مهم غدد لنفاوی شکمی عبارتند از:

• غدد لنفاوی مزانتریک: این غدد در بافت مزانتر (پرده‌ای که روده‌ها را به دیواره شکم متصل می‌کند) و در نزدیکی روده کوچک و بزرگ قرار دارند. آن‌ها نقش مهمی در جذب و انتقال مواد مغذی و همچنین پاسخ ایمنی روده‌ای ایفا می‌کنند.
• غدد لنفاوی پاراآئورتیک و پاراکاوال: این غدد در اطراف عروق بزرگ خونی شکم، یعنی آئورت (شریان اصلی بدن) و ورید اجوف تحتانی (ورید اصلی بدن) قرار گرفته‌اند.
• غدد لنفاوی اطراف معده و روده‌ها: این غدد در مجاورت مستقیم معده، روده باریک و روده بزرگ قرار دارند و در پاسخ به عفونت‌ها، التهابات و حتی سرطان‌های این اندام‌ها، فعال می‌شوند.
• غدد لنفاوی کبدی و طحالی: این غدد در نزدیکی کبد و طحال قرار گرفته‌اند و به فیلتر کردن لنف از این اندام‌ها کمک می‌کنند.

۲. نقش غدد لنفاوی شکم

غدد لنفاوی شکمی به عنوان ایستگاه‌های فیلتراسیون عمل می‌کنند. آن‌ها مایع لنف را که حاوی مواد زائد، عوامل بیماری‌زا و سلول‌های غیرطبیعی است، تصفیه می‌کنند. نقش اصلی آن‌ها در سیستم ایمنی بدن شما شامل موارد زیر است:

• مبارزه با عفونت‌ها: وقتی عوامل بیماری‌زا مانند باکتری‌ها یا ویروس‌ها وارد بدن می‌شوند، به غدد لنفاوی منتقل شده و در آنجا توسط سلول‌های ایمنی شناسایی و از بین می‌روند.
• شناسایی سلول‌های سرطانی: غدد لنفاوی می‌توانند سلول‌های سرطانی را که از تومورهای اصلی جدا شده و وارد سیستم لنفاوی شده‌اند، به دام بیندازند. به همین دلیل، بررسی غدد لنفاوی در تشخیص و مرحله‌بندی بسیاری از سرطان‌ها اهمیت زیادی دارد.
• حفظ تعادل مایعات: آن‌ها به بازگرداندن مایع اضافی از بافت‌ها به جریان خون کمک می‌کنند و از تورم (ادم) جلوگیری می‌کنند.

در صورت بروز مشکلاتی مانند تورم، التهاب یا بزرگ شدن غیرطبیعی در این غدد (که می‌تواند نشانه‌ای از عفونت، التهاب یا حتی سرطان باشد)، پزشکان ممکن است از روش‌های تشخیصی مختلفی استفاده کنند. این روش‌ها شامل سونوگرافی (اولتراسوند)، سی‌تی‌اسکن و در برخی موارد بیوپسی (نمونه‌برداری) برای بررسی دقیق‌تر وضعیت این غدد هستند.

به یاد داشته باشید: هرگونه تغییر غیرعادی در بدن، از جمله تورم یا درد در ناحیه شکم، نیاز به بررسی پزشک متخصص دارد. خوددرمانی یا نادیده گرفتن علائم می‌تواند عواقب جدی داشته باشد.

سرطان غدد لنفاوی چیست؟

سرطان لنفوم، که به آن سرطان غدد لنفاوی هم می‌گویند، بیماری‌ای است که سیستم لنفاوی بدن شما را درگیر می‌کند. این بیماری باعث رشد غیرطبیعی سلول‌ها و تشکیل تومور در غدد لنفاوی و سایر بخش‌های سیستم لنفاوی می‌شود. لنفوم یکی از سرطان‌های مهم خون است و انواع بسیار متعددی دارد که رفتار، درمان و پیش‌آگهی آن‌ها با یکدیگر متفاوت است.

سیستم لنفاوی بخشی حیاتی از سیستم ایمنی بدن شماست که وظیفه مبارزه با عفونت‌ها و بیماری‌ها را بر عهده دارد. این سیستم شامل موارد زیر است:

• غدد لنفاوی: ساختارهای کوچک و لوبیایی‌شکل که در سراسر بدن، از جمله گردن، زیر بغل، کشاله ران، قفسه سینه و شکم، پراکنده هستند. این غدد حاوی سلول‌های ایمنی به نام لنفوسیت هستند.
• عروق لنفاوی: شبکه‌ای از رگ‌های نازک که مایع لنف (حاوی سلول‌های ایمنی و مواد زائد) را در سراسر بدن منتقل می‌کنند.
• طحال: عضوی در سمت چپ شکم که خون را فیلتر می‌کند و سلول‌های خونی قدیمی را از بین می‌برد.
• تیموس: غده‌ای در پشت استخوان جناغ سینه که در بلوغ لنفوسیت‌ها نقش دارد.
• مغز استخوان: جایی که سلول‌های خونی، از جمله لنفوسیت‌ها، تولید می‌شوند.

وقتی سرطان لنفوم اتفاق می‌افتد، لنفوسیت‌ها (نوعی گلبول سفید) به صورت غیرقابل کنترل رشد می‌کنند و تجمع می‌یابند و توده‌هایی را تشکیل می‌دهند که به آن‌ها تومور می‌گویند.

انواع اصلی سرطان لنفوم

به طور کلی، دو نوع اصلی لنفوم وجود دارد که نحوه رفتار و درمان آن‌ها با هم متفاوت است:

1. لنفوم هوچکین (Hodgkin Lymphoma)

   این نوع لنفوم با وجود نوع خاصی از سلول‌های سرطانی به نام سلول‌های رید-اشترنبرگ (Reed-Sternberg) مشخص می‌شود. لنفوم هوچکین معمولاً به صورت منظم از یک گروه از غدد لنفاوی به گروه دیگر گسترش می‌یابد.
2. • شیوع: بیشتر در دو گروه سنی دیده می‌شود: افراد جوان‌تر (۱۵ تا ۳۵ سال) و افراد مسن‌تر (بالای ۵۵ سال).
   • پیش‌آگهی: معمولاً پیش‌آگهی خوبی دارد و با درمان‌های موجود، نرخ بهبودی بالایی دارد.

2. لنفوم غیرهوچکین (Non-Hodgkin Lymphoma)

   این گروه شامل طیف وسیعی از لنفوم‌هاست که سلول‌های رید-اشترنبرگ ندارند. لنفوم غیرهوچکین می‌تواند در هر سنی رخ دهد و رفتار آن غیرقابل پیش‌بینی‌تر است؛ ممکن است به صورت نامنظم و به نقاط مختلف بدن گسترش یابد.
3. • شیوع: شایع‌تر از لنفوم هوچکین است و بیشتر در افراد بزرگسال و مسن دیده می‌شود.
   • انواع: بیش از ۶۰ نوع مختلف لنفوم غیرهوچکین وجود دارد که هر کدام ویژگی‌ها و درمان‌های خاص خود را دارند.

تفاوت‌های جمعیتی و آماری

هر دو نوع لنفوم هوچکین و غیرهوچکین می‌توانند در تمام رده‌های سنی، از کودکان و نوجوانان گرفته تا بزرگسالان، بروز کنند. با این حال، الگوهای شیوع متفاوتی دارند:

• لنفوم غیرهوچکین: بیشتر در افراد بزرگسال و مسن اتفاق می‌افتد.
• لنفوم هوچکین: غالباً نوجوانان، کودکان و افراد بالای ۷۵ سال را درگیر می‌کند.

همچنین، مطالعات نشان داده‌اند که:

• شیوع لنفوم غیرهوچکین در افراد سفیدپوست بیشتر از سیاه‌پوستان گزارش شده است.
• این نوع سرطان در آقایان نیز بیشتر از خانم‌ها اتفاق می‌افتد.

درک این تفاوت‌ها به پزشکان کمک می‌کند تا در تشخیص و درمان، رویکرد مناسب‌تری داشته باشند.

مرحله‌بندی سرطان غدد لنفاوی

پس از تأیید لنفوم با نمونه‌برداری، پزشک بررسی می‌کند که بیماری چه قسمت‌هایی از بدن را درگیر کرده است. این فرایند مرحله‌بندی سرطان غدد لنفاوی نام دارد و به انتخاب درمان، تخمین حجم بیماری و ارزیابی پاسخ به درمان کمک می‌کند.

برای مرحله‌بندی لنفوم معمولاً از شرح حال، معاینه، آزمایش خون، سی‌تی‌اسکن یا PET/CT و در موارد منتخب از بررسی مغز استخوان یا تصویربرداری‌های دیگر استفاده می‌شود. نوع آزمایش‌ها برای همه بیماران یکسان نیست و به نوع لنفوم بستگی دارد.

مرحله اول

در مرحله یک، بیماری معمولاً فقط یکی از موارد زیر را درگیر کرده است:

• یک ناحیه از غدد لنفاوی؛ مانند غدد گردن
• یک اندام یا محل خارج از سیستم لنفاوی، بدون درگیری گسترده سایر نواحی

این مرحله محدودترین وسعت بیماری را نشان می‌دهد.

مرحله دوم

در مرحله دو، دو یا چند گروه از غدد لنفاوی درگیر هستند، اما تمام نواحی درگیر در یک سمت دیافراگم قرار دارند؛ یعنی همگی بالای دیافراگم یا همگی پایین آن هستند.

ممکن است بیماری به یک بافت مجاور خارج از غدد لنفاوی نیز گسترش یافته باشد.

مرحله سوم

در مرحله سه، غدد لنفاوی در هر دو سمت دیافراگم درگیر شده‌اند؛ برای مثال، هم غدد قفسه سینه و هم غدد شکم درگیری دارند. طحال نیز ممکن است درگیر باشد.

مرحله چهارم

در مرحله چهار، لنفوم به‌صورت منتشر یک یا چند اندام خارج از سیستم لنفاوی، مانند مغز استخوان، کبد یا ریه را درگیر کرده است.

مرحله چهار لنفوم الزاماً همان معنایی را ندارد که مرحله چهار یک سرطان جامد دارد. بعضی لنفوم‌های مرحله چهار نیز به درمان پاسخ بسیار خوبی می‌دهند و حتی در برخی زیرگروه‌ها امکان درمان کامل وجود دارد. بنابراین، تنها بر اساس شماره مرحله نمی‌توان درباره نتیجه بیماری قضاوت کرد.

حروفی که کنار مرحله لنفوم قرار می‌گیرند

ممکن است در گزارش پزشکی علاوه بر عدد مرحله، حروف یا اصطلاحات دیگری نیز دیده شود:

• A: بیمار علائم سیستمیک B را ندارد.
• B: بیمار حداقل یکی از علائم B را دارد؛ تب بدون علت، تعریق شبانه خیس‌کننده یا کاهش بیش از ۱۰ درصد وزن بدن طی شش ماه.
• E: یک بافت یا اندام خارج از سیستم لنفاوی و در مجاورت ناحیه درگیر، گرفتار شده است.
• S: طحال درگیر است.
• Bulky: یک توده لنفاوی بزرگ وجود دارد؛ تعریف اندازه آن می‌تواند بر اساس نوع لنفوم و محل توده متفاوت باشد.

آیا مرحله بیماری به‌تنهایی درمان را مشخص می‌کند؟

خیر. مرحله فقط یکی از عوامل تصمیم‌گیری است. زیرگروه دقیق لنفوم، تهاجمی یا کم‌تهاجمی بودن آن، علائم بیمار، اندازه توده‌ها، سطح LDH، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و پاسخ به درمان نیز اهمیت دارند.

در بعضی لنفوم‌ها، نوع زیستی بیماری حتی از شماره مرحله مهم‌تر است. به همین دلیل، دو بیمار با مرحله یکسان ممکن است برنامه‌های درمانی کاملاً متفاوتی دریافت کنند.

علل بروز سرطان غدد لنفاوی

متخصصان هنوز نتوانسته‌اند علت دقیق و قطعی بروز سرطان غدد لنفاوی (لنفوم) را مشخص کنند. با این حال، تحقیقات گسترده‌ای ارتباط بین این بیماری و عوامل مختلفی را نشان داده‌اند که می‌توانند خطر ابتلا به آن را افزایش دهند. در ادامه به برخی از مهم‌ترین این عوامل اشاره می‌کنیم:

1. عفونت با ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV): افرادی که به ویروس HIV مبتلا هستند، سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند و همین امر آن‌ها را در برابر انواع خاصی از سرطان‌ها، از جمله لنفوم غیرهاجکین، آسیب‌پذیرتر می‌کند. سازمان جهانی بهداشت (WHO) نیز بر این ارتباط تأکید دارد.
2. قرار گرفتن در معرض تابش‌های یونیزه‌کننده: تابش‌های یونیزه‌کننده، مانند آن‌هایی که در برخی درمان‌های پزشکی (مثلاً پرتودرمانی برای سرطان‌های دیگر) یا حوادث هسته‌ای وجود دارند، می‌توانند به DNA سلول‌ها آسیب رسانده و خطر بروز انواع سرطان، از جمله لنفوم غیرهاجکین، را افزایش دهند.
3. عفونت با ویروس‌های خاص: برخی ویروس‌ها نقش مهمی در افزایش خطر ابتلا به لنفوم دارند. از جمله:
4. • ویروس اپشتین-بار (EBV): این ویروس با انواعی از لنفوم، به‌ویژه لنفوم بورکیت و برخی انواع لنفوم هاجکین، مرتبط است.
   • ویروس لنفوتروپیک سلول T انسانی نوع ۱ (HTLV-1): این ویروس می‌تواند منجر به بروز نوع خاصی از لنفوم به نام لنفوم/لوسمی سلول T بالغین شود.
4. سابقه خانوادگی: اگر در خانواده شما سابقه ابتلا به لنفوم وجود داشته باشد، ممکن است خطر ابتلای شما نیز کمی افزایش یابد. این موضوع نشان‌دهنده نقش احتمالی عوامل ژنتیکی یا استعداد ارثی در بروز بیماری است.
5. قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی: مطالعاتی نشان داده‌اند که تماس طولانی‌مدت با برخی مواد شیمیایی، به‌ویژه آن‌هایی که در علف‌کش‌ها و آفت‌کش‌های کشاورزی یافت می‌شوند، ممکن است با افزایش خطر ابتلا به لنفوم مرتبط باشد. این مواد می‌توانند باعث آسیب به سلول‌ها و افزایش احتمال جهش‌های سرطانی شوند.

توجه به این نکته ضروری است که داشتن یک یا چند عامل خطر به معنای ابتلای قطعی به سرطان غدد لنفاوی نیست، بلکه تنها احتمال بروز آن را افزایش می‌دهد. بسیاری از افرادی که در معرض این عوامل قرار می‌گیرند، هرگز به لنفوم مبتلا نمی‌شوند و در مقابل، برخی افراد بدون هیچ‌یک از این عوامل خطر، به این بیماری دچار می‌شوند.

علائم سرطان لنفاوی

وقتی صحبت از سرطان لنفاوی یا لنفوم می‌شود، آگاهی از علائم اولیه اهمیت زیادی دارد. البته، باید به یاد داشته باشی که وجود این علائم به تنهایی به معنای قطعی بودن سرطان نیست و بسیاری از آن‌ها می‌توانند ناشی از بیماری‌های خوش‌خیم‌تر باشند. با این حال، شناخت این نشانه‌ها می‌تواند به تو کمک کند تا در صورت مشاهده، برای بررسی‌های بیشتر به پزشک مراجعه کنی. این هوشیاری می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و افزایش شانس درمان موفق داشته باشد.

در ادامه، به برخی از علائم احتمالی سرطان لنفوم اشاره می‌کنیم:

تورم غدد لنفاوی می‌تواند یکی از علائم اولیه لنفوم باشد.

• تب بدون دلیل: اگر تب داری که علت مشخصی (مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا) ندارد و برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کند، به خصوص اگر شب‌ها شدت می‌گیرد، حتماً به پزشک مراجعه کن. این تب معمولاً بدون لرز و تعریق شدید همراه است.
• تورم گره‌های لنفاوی: این یکی از شایع‌ترین علائم است. ممکن است متوجه برجستگی‌های بدون درد در گردن، زیر بغل یا کشاله ران خود شوی. این گره‌های لنفاوی متورم معمولاً نرم هستند و ممکن است با لمس کردن حرکت کنند. در برخی موارد، ممکن است سفت‌تر یا ثابت باشند.
• شکم متورم یا درد شکمی: اگر لنفوم در غدد لنفاوی داخل شکم یا طحال و کبد گسترش یابد، می‌تواند منجر به احساس پری، نفخ، درد شکمی یا حتی تورم قابل مشاهده در ناحیه شکم شود.
• تعریق غیرطبیعی، به خصوص شب‌ها (تعریق شبانه): عرق کردن زیاد در شب، به طوری که لباس‌ها و ملحفه‌هایت خیس شوند، یکی دیگر از علائم کلاسیک لنفوم است. این تعریق معمولاً ارتباطی با دمای اتاق یا فعالیت بدنی ندارد.
• خستگی مفرط: احساس خستگی مداوم و شدید که با استراحت بهبود نمی‌یابد و بر فعالیت‌های روزانه‌ات تأثیر می‌گذارد، می‌تواند نشانه‌ای از لنفوم باشد.
• کاهش اشتها و کاهش وزن ناخواسته: اگر بدون رژیم غذایی یا تلاش خاصی، وزن زیادی را در مدت کوتاهی از دست داده‌ای (مثلاً بیش از ۱۰ درصد وزن بدنت در ۶ ماه) و اشتهایت نیز کم شده است، حتماً با پزشک مشورت کن.
• کبودی و خونریزی آسان: در برخی انواع لنفوم، ممکن است مغز استخوان تحت تأثیر قرار گیرد و تولید پلاکت‌ها (سلول‌های مسئول لخته شدن خون) کاهش یابد. این موضوع می‌تواند منجر به کبودی‌های بی‌دلیل، خونریزی لثه یا خونریزی بینی شود.
• عفونت‌های مکرر و عودکننده: سیستم ایمنی بدن در برابر لنفوم ممکن است ضعیف شود و تو را مستعد عفونت‌های مکرر (مانند سرماخوردگی، آنفولانزا یا عفونت‌های دیگر) کند که به سختی درمان می‌شوند.
• سرفه، مشکلات تنفسی و درد قفسه سینه: اگر لنفوم در غدد لنفاوی قفسه سینه رشد کند، می‌تواند به ریه‌ها یا مجاری تنفسی فشار وارد کرده و باعث سرفه مداوم، تنگی نفس یا درد در قفسه سینه شود.
• راش و خارش پوستی: در برخی موارد، لنفوم می‌تواند باعث خارش شدید پوست بدون راش قابل مشاهده یا با راش‌های قرمز و برجسته شود. این خارش ممکن است در تمام بدن یا در نواحی خاصی متمرکز باشد.

یادآوری مهم: همانطور که در ابتدای این بخش اشاره شد، مشاهده هر یک از این علائم به معنای ابتلای قطعی به سرطان لنفوم نیست. بسیاری از بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند علائمی مشابه ایجاد کنند. نکته کلیدی این است که در صورت مشاهده هرگونه علامت نگران‌کننده یا پایداری این علائم، حتماً به پزشک مراجعه کنی. تشخیص زودهنگام و دقیق، اولین و مهم‌ترین گام در مسیر درمان است.

برای دریافت اطلاعات دقیق‌تر و بررسی وضعیت سلامتی خود، می‌توانی از «مشاوره هوشمند بای‌بای‌سرطان» استفاده کنی یا برای یافتن پزشک متخصص به بخش «یافتن پزشک» مراجعه نمایی. سلامتی تو اولویت ماست.

درد یا تورم شکم می‌تواند از علائم لنفوم باشد، به خصوص اگر غدد لنفاوی داخلی درگیر باشند.

نکته مهم: سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند که از سن ۲۰ سالگی به بعد، در معاینات دوره‌ای، جستجو برای علائم اولیه سرطان در تیروئید، بیضه‌ها، تخمدان، غدد لنفاوی، محوطه دهانی و پوست باید توسط پزشک انجام شود. این معاینات بدون وجود هیچ علامت بالینی و صرفاً برای غربالگری و تشخیص زودهنگام صورت می‌گیرد.

علائم سرطان غدد لنفاوی شکمی

سرطان غدد لنفاوی شکمی که به آن لنفوم شکمی هم می‌گویند، زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌های لنفاوی در ناحیه شکم به صورت غیرطبیعی شروع به رشد و تکثیر کنند. در ابتدا، ممکن است هیچ علامت خاصی نداشته باشی یا علائم بسیار خفیف و نامحسوس باشند. اما با پیشرفت بیماری، این علائم واضح‌تر می‌شوند. در ادامه به شایع‌ترین علائم سرطان غدد لنفاوی شکمی اشاره می‌کنیم:

۱. درد یا ناراحتی در شکم

• یکی از رایج‌ترین علائم، احساس درد یا فشار در ناحیه شکم است. این درد می‌تواند ناشی از بزرگ شدن غدد لنفاوی یا تجمع مایع در شکم باشد. ممکن است این درد به صورت مبهم شروع شود و به تدریج شدت پیدا کند.

۲. تورم و احساس توده در شکم

• بزرگ شدن غدد لنفاوی در شکم می‌تواند باعث تورم قابل مشاهده یا احساس وجود یک توده شود. گاهی اوقات این توده با لمس شکم قابل تشخیص است.

۳. کاهش اشتها و کاهش وزن غیرمنتظره

• اگر بدون دلیل مشخصی اشتهای خود را از دست داده‌ای، زودتر از همیشه احساس سیری می‌کنی و وزن کم کرده‌ای، این‌ها می‌توانند نشانه‌هایی از پیشرفت سرطان غدد لنفاوی در شکم باشند. کاهش وزن ناخواسته (مثلاً بیش از ۱۰ درصد وزن بدن در ۶ ماه) یک علامت هشداردهنده جدی است.

۴. تهوع و استفراغ

• فشار توده‌های لنفاوی بزرگ‌شده بر روی روده‌ها یا سایر اندام‌های گوارشی می‌تواند باعث تهوع، استفراغ یا مشکلات گوارشی دیگر شود.

۵. تغییرات در اجابت مزاج

• تغییر در الگوی طبیعی اجابت مزاج، مانند اسهال یا یبوست طولانی‌مدت، نیز ممکن است به دلیل فشار بر روده‌ها رخ دهد. اگر این تغییرات بیش از چند هفته ادامه داشت، حتماً با پزشک مشورت کن.

۶. تب و تعریق شبانه

• تب‌های بدون علت مشخص و تعریق شدید شبانه که لباس‌ها و رختخوابت را خیس می‌کند، از علائم عمومی لنفوم هستند و معمولاً در موارد پیشرفته‌تر دیده می‌شوند.

۷. خستگی و ضعف عمومی

• احساس خستگی مداوم و ضعف عمومی که با استراحت هم بهتر نمی‌شود، می‌تواند ناشی از تأثیر سرطان بر بدن و کم‌خونی باشد.

۸. کم‌خونی

• در برخی موارد، سرطان غدد لنفاوی می‌تواند تولید گلبول‌های قرمز خون را مختل کند و منجر به کم‌خونی شود. این وضعیت باعث تشدید خستگی، ضعف و گاهی تنگی نفس می‌شود.

۹. تورم در سایر نقاط بدن

• علاوه بر شکم، ممکن است غدد لنفاوی متورم در سایر نقاط بدن مانند گردن، زیر بغل یا کشاله ران را نیز حس کنی. این تورم‌ها معمولاً بدون درد هستند.

علائم سرطان غدد لنفاوی شکمی می‌توانند بسیار متنوع باشند و گاهی اوقات با علائم بیماری‌های دیگر اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل، اگر هر یک از این علائم را تجربه کردی، به‌ویژه اگر برای مدت طولانی ادامه داشتند یا بدتر شدند، بسیار مهم است که به پزشک مراجعه کنی. تشخیص زودهنگام لنفوم شکمی نقش حیاتی در موفقیت درمان و بهبود پیش‌آگهی دارد.

تشخیص سرطان غدد لنفاوی

برای تشخیص لنفوم و بررسی علائم سرطان غدد لنفاوی، پزشکان ابتدا با گرفتن شرح حال کامل و بررسی دقیق علائم بالینی شروع می‌کنند. سپس یک معاینه فیزیکی دقیق برای بررسی غدد لنفاوی بدن از نظر هرگونه تورم یا بزرگی انجام می‌دهند. در مراحل بعدی، برای تأیید یا رد وجود سرطان، از آزمایش‌ها و روش‌های تشخیصی تخصصی استفاده می‌شود. در ادامه به رایج‌ترین این روش‌ها اشاره می‌کنیم:

بیوپسی گره لنفاوی (Lymph Node Biopsy)

بیوپسی گره لنفاوی، مهم‌ترین روش برای تشخیص قطعی لنفوم است. در این فرآیند، بخشی یا تمام یک گره لنفاوی مشکوک با جراحی برداشته می‌شود و برای بررسی دقیق زیر میکروسکوپ به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می‌شود. گاهی اوقات، این نمونه‌برداری می‌تواند بدون نیاز به جراحی باز، با استفاده از سوزن نازک (Fine Needle Aspiration - FNA) یا سوزن مرکزی (Core Needle Biopsy) انجام شود که در آن با هدایت تصویربرداری (مانند سونوگرافی یا سی‌تی اسکن) سوزن به محل مورد نظر وارد شده و نمونه‌برداری انجام می‌شود.

آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان (Bone Marrow Aspiration and Biopsy)

این روش زمانی انجام می‌شود که تشخیص لنفوم تأیید شده باشد و پزشک بخواهد از عدم گسترش سرطان به مغز استخوان اطمینان حاصل کند. در این پروسه، پزشک متخصص با استفاده از یک سوزن نازک و توخالی، از ناحیه استخوان لگن نمونه‌ای از مغز استخوان را برمی‌دارد. این نمونه نیز برای بررسی سلول‌های سرطانی زیر میکروسکوپ فرستاده می‌شود.

اسکن قفسه سینه با اشعه X (Chest X-ray)

این روش تصویربرداری ساده و سریع، برای بررسی غدد لنفاوی بزرگ‌شده در ناحیه قفسه سینه استفاده می‌شود. اشعه ایکس می‌تواند نشان دهد که آیا غدد لنفاوی در این ناحیه به دلیل سرطان متورم شده‌اند یا خیر.

سی‌تی اسکن کل بدن (Whole Body CT Scan)

در این روش تشخیصی، با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر مقطعی دقیقی از ارگان‌های داخلی بدن تهیه می‌شود. سی‌تی اسکن می‌تواند وجود غدد لنفاوی بزرگ و غیرطبیعی در نواحی مختلف مانند شکم، لگن، قفسه سینه، سر و گردن را نشان دهد. بر اساس پژوهش‌های معتبر، سی‌تی اسکن می‌تواند اندازه، شکل و موقعیت هر تومور را به خوبی نشان دهد و به یافتن غدد لنفاوی بزرگ‌شده که ممکن است حاوی سلول‌های سرطانی باشند، کمک کند.(منبع: American Cancer Society)

پت اسکن (PET Scan)

پت اسکن یک روش تصویربرداری پیشرفته است که در آن مقدار کمی ماده رادیواکتیو به بدن تزریق می‌شود. این ماده توسط سلول‌های فعال (از جمله سلول‌های سرطانی) جذب می‌شود و سپس دستگاه پت اسکن، تصاویری از این مناطق فعال تهیه می‌کند. پت اسکن می‌تواند غدد لنفاوی سرطانی و غیرطبیعی را که ممکن است در سی‌تی اسکن قابل مشاهده نباشند، شناسایی کند و در تعیین میزان گسترش سرطان بسیار مؤثر است.

اسکن استخوان (Bone Scan)

اگر پزشک مشکوک باشد که سرطان از غدد لنفاوی به استخوان‌ها گسترش یافته و باعث درد یا تورم استخوانی شده است، اسکن استخوان انجام می‌شود. در این روش، یک ماده رادیواکتیو به رگ تزریق می‌شود که در مناطق آسیب‌دیده یا سرطانی استخوان تجمع می‌یابد و سپس با دستگاه مخصوص، تصویربرداری انجام می‌شود.

ام‌آر‌آی (MRI)

ام‌آر‌آی یک روش تصویربرداری با استفاده از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی است که تصاویر بسیار دقیقی از بافت‌های نرم بدن ارائه می‌دهد. این روش به متخصصان کمک می‌کند تا بررسی کنند که آیا سرطان به مغز و ستون فقرات متاستاز (گسترش) پیدا کرده است یا خیر.

عکس‌برداری فراصوت از شکم (Abdominal Ultrasound)

سونوگرافی شکم با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصویری از اندام‌های داخلی شکم ایجاد می‌کند. این روش می‌تواند غدد لنفاوی غیرطبیعی یا سرطانی‌شده در شکم را مشخص کند و همچنین به بررسی گسترش احتمالی سرطان به ارگان‌هایی مانند کلیه‌ها کمک می‌کند.(منبع: Cancer Research UK)

در صورت تشخیص سرطان غدد لنفاوی، ممکن است آزمایش‌های دیگری نیز برای تعیین میزان گسترش سرطان (مرحله‌بندی) انجام شود. این آزمایش‌ها به تیم درمانی کمک می‌کنند تا بهترین برنامه درمانی را برای تو تنظیم کنند.(منبع: Mayo Clinic)

آزمایش خون برای تشخیص سرطان غدد لنفاوی: چه اطلاعاتی به ما می‌دهد؟

شاید شنیده باشید که آزمایش خون می‌تواند به تشخیص سرطان غدد لنفاوی کمک کند. اما مهم است بدانید که آزمایش خون به تنهایی برای تشخیص قطعی سرطان غدد لنفاوی (لنفوم) استفاده نمی‌شود. در واقع، این آزمایش‌ها بیشتر برای ارزیابی وضعیت کلی سلامت شما، بررسی عملکرد اندام‌ها، و همچنین پایش میزان پیشرفت یا پاسخ به درمان در صورت تشخیص سرطان، کاربرد دارند.

پزشک شما با بررسی برخی فاکتورها و نشانگرها در خون، می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت بدنی شما و تأثیر احتمالی سرطان بر آن به دست آورد. در ادامه، به چند نمونه از مهم‌ترین این فاکتورها می‌پردازیم:

۱. شمارش کامل خون (Complete Blood Count - CBC)

آزمایش CBC یک بررسی جامع از سلول‌های خونی شماست که شامل گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها می‌شود. این آزمایش می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت مغز استخوان و سیستم ایمنی شما ارائه دهد:

• **گلبول‌های قرمز:** اگر تعداد گلبول‌های قرمز شما کمتر از حد طبیعی باشد (کم‌خونی)، ممکن است نشانه‌ای باشد که لنفوم به مغز استخوان شما گسترش یافته و در تولید طبیعی سلول‌های خونی اختلال ایجاد کرده است. کم‌خونی می‌تواند باعث خستگی، ضعف و رنگ‌پریدگی شود.
• **گلبول‌های سفید:** تغییرات در تعداد یا نوع گلبول‌های سفید (مانند لنفوسیت‌ها) می‌تواند در برخی انواع لنفوم مشاهده شود. افزایش غیرطبیعی لنفوسیت‌ها، به‌ویژه در لنفوم‌های خاص، ممکن است سرنخی برای پزشک باشد.
• **پلاکت‌ها:** پلاکت‌ها به لخته شدن خون کمک می‌کنند. کاهش پلاکت‌ها نیز می‌تواند در اثر درگیری مغز استخوان یا عوارض جانبی برخی درمان‌ها رخ دهد.

پزشک شما با بررسی این موارد، می‌تواند دید بهتری از وضعیت عمومی سلامت شما و چگونگی تأثیر احتمالی بیماری بر سیستم خونی‌تان پیدا کند.

۲. آزمایشات شیمیایی خون (Blood Chemistry Tests)

این آزمایش‌ها برای ارزیابی عملکرد اندام‌های حیاتی بدن شما مانند کبد و کلیه، و همچنین اندازه‌گیری سطح برخی آنزیم‌ها و مواد شیمیایی در خون انجام می‌شوند. برخی از این فاکتورها می‌توانند در بیماران مبتلا به لنفوم تغییر کنند:

• **آنزیم لاکتات دهیدروژناز (LDH):** سطح بالای LDH در خون می‌تواند نشانه‌ای از آسیب سلولی یا رشد سریع سلول‌ها باشد. در بسیاری از موارد لنفوم، اگر سطح LDH بالاتر از حد معمول باشد، ممکن است نشان‌دهنده فعالیت بیشتر بیماری باشد و می‌تواند در تعیین مرحله‌بندی و پیش‌آگهی بیماری کمک‌کننده باشد.
• **عملکرد کبد و کلیه:** سرطان و درمان‌های آن می‌توانند بر عملکرد کبد و کلیه تأثیر بگذارند. آزمایشات شیمیایی خون می‌توانند هرگونه اختلال در این اندام‌ها را نشان دهند.
• **کلسیم:** در برخی از لنفوم‌ها، ممکن است سطح کلسیم خون افزایش یابد که نیاز به بررسی و مدیریت دارد.

این آزمایشات به پزشک کمک می‌کنند تا وضعیت کلی سلامت شما را ارزیابی کند و هرگونه عارضه مرتبط با سرطان یا درمان آن را شناسایی کند. به یاد داشته باشید که این آزمایش‌ها تنها بخشی از فرآیند تشخیص و پایش هستند و نتایج آن‌ها همیشه باید در کنار سایر آزمایش‌ها و معاینات بالینی تفسیر شوند.

یک نکتهٔ مهم: این مقاله به علائم و تشخیص اولیه سرطان غدد لنفاوی می‌پردازد. هرگز نباید جایگزین تشخیص پزشک شود. هرگونه علامت مشکوک باید توسط پزشک متخصص بررسی شود.

درمان سرطان غدد لنفاوی

انتخاب روش درمان لنفوم، یک تصمیم پیچیده است که پزشک متخصص با در نظر گرفتن عوامل مختلفی آن را تعیین می‌کند. این عوامل شامل نوع دقیق لنفوم، مرحله بیماری (میزان گسترش سرطان)، سن و سلامت عمومی شما، و حتی ترجیحات شخصی‌تان می‌شود.

در برخی موارد، به خصوص در لنفوم‌های با رشد آهسته، ممکن است پزشک در ابتدا رویکرد «انتظار فعال» یا «نظارت دقیق» را پیشنهاد کند. این به معنای شروع نکردن فوری درمان است؛ در عوض، شما تحت نظارت منظم قرار می‌گیرید تا هرگونه تغییر در وضعیت بیماری رصد شود. این تصمیم زمانی گرفته می‌شود که سرعت رشد سرطان بسیار کند باشد و فواید شروع فوری درمان، از عوارض جانبی آن بیشتر نباشد. در این شرایط، توانایی سیستم ایمنی بدن شما در کنترل سلول‌های سرطانی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

اگر بیماری پیشرفت کند یا از ابتدا نیاز به درمان فعال باشد، روش‌های درمانی زیر ممکن است در نظر گرفته شوند:

۱- شیمی‌درمانی (Chemotherapy)

شیمی‌درمانی یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان لنفوم است. در این روش، از داروهای قدرتمند ضد سرطان برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. این داروها می‌توانند به صورت تزریقی (داخل وریدی) یا به صورت قرص خوراکی تجویز شوند. شیمی‌درمانی ممکن است به تنهایی یا در ترکیب با سایر روش‌ها مانند رادیوتراپی استفاده شود تا اثربخشی درمان افزایش یابد.

این داروها در سراسر بدن حرکت کرده و سلول‌های سرطانی را در هر جایی که باشند، هدف قرار می‌دهند. عوارض جانبی شیمی‌درمانی به نوع دارو، دوز و واکنش بدن شما بستگی دارد و ممکن است شامل خستگی، تهوع، ریزش مو و افزایش خطر عفونت باشد.

۲- رادیوتراپی (Radiation therapy)

رادیوتراپی یا پرتودرمانی، از پرتوهای پرانرژی (مانند اشعه ایکس) برای از بین بردن سلول‌های سرطانی و کوچک کردن تومورها استفاده می‌کند. این روش معمولاً به صورت موضعی انجام می‌شود، یعنی فقط ناحیه‌ای از بدن که تومور در آن قرار دارد، تحت تابش قرار می‌گیرد.

رادیوتراپی می‌تواند به دو صورت اصلی انجام شود:

• رادیوتراپی خارجی: در این روش، دستگاهی در خارج از بدن، پرتوها را به سمت ناحیه درگیر می‌تاباند.
• رادیوتراپی داخلی (براکی‌تراپی): در موارد خاص، منبع رادیواکتیو کوچکی در داخل بدن و نزدیک به تومور قرار داده می‌شود.

این درمان می‌تواند به تنهایی یا پس از شیمی‌درمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده استفاده شود.

رادیوتراپی خارجی ممکن است برای برخی لنفوم‌های محدود، در کنار درمان دارویی یا برای کنترل یک توده و کاهش علائم استفاده شود. کاربرد و دوز پرتودرمانی بر اساس نوع لنفوم، مرحله بیماری و محل درگیری تعیین می‌شود.

۳- درمان هدفمند (Targeted Therapy)

درمان هدفمند، رویکردی نوین در درمان سرطان است که بر تفاوت‌های خاص بین سلول‌های سرطانی و سلول‌های سالم تمرکز دارد. این داروها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که فقط پروتئین‌ها یا مسیرهای خاصی را در سلول‌های سرطانی هدف قرار دهند. این ویژگی باعث می‌شود که آسیب کمتری به سلول‌های سالم وارد شود و عوارض جانبی معمولاً با شیمی‌درمانی متفاوت باشد.

برای مثال، برخی داروهای هدفمند، پروتئین‌های خاصی را که در رشد و تقسیم سلول‌های لنفوم نقش دارند، مسدود می‌کنند.

۴- ایمونوتراپی (Immunotherapy) یا بیولوژیک تراپی

ایمونوتراپی، که گاهی اوقات به آن بیولوژیک تراپی نیز گفته می‌شود، روشی است که سیستم ایمنی بدن خود شما را تقویت می‌کند تا بتواند سلول‌های سرطانی را شناسایی کرده و از بین ببرد. این روش از مکانیسم‌های طبیعی بدن برای مبارزه با سرطان بهره می‌گیرد.

انواع مختلفی از ایمونوتراپی وجود دارد، از جمله:

• آنتی‌بادی‌های مونوکلونال: این آنتی‌بادی‌ها به پروتئین‌های خاصی روی سطح سلول‌های سرطانی متصل شده و آن‌ها را برای تخریب توسط سیستم ایمنی علامت‌گذاری می‌کنند.
• مهارکننده‌های ایست بازرسی (Checkpoint Inhibitors): این داروها موانعی را که سلول‌های سرطانی برای پنهان شدن از سیستم ایمنی ایجاد می‌کنند، برطرف می‌کنند.

۵- پیوند سلول‌های بنیادی (Stem Cell Transplant)

پیوند سلول‌های بنیادی، روشی پیچیده و پیشرفته است که معمولاً برای لنفوم‌های پیشرفته یا لنفوم‌هایی که پس از درمان‌های اولیه عود کرده‌اند، استفاده می‌شود. هدف از این روش، جایگزینی مغز استخوان آسیب‌دیده با سلول‌های بنیادی سالم است.

قبل از پیوند، شما تحت شیمی‌درمانی با دوز بالا (گاهی همراه با رادیوتراپی) قرار می‌گیرید تا تمام سلول‌های سرطانی در بدن، از جمله سلول‌های سرطانی در مغز استخوان، از بین بروند. این درمان‌های با دوز بالا، سلول‌های سالم مغز استخوان را نیز از بین می‌برند. سپس، سلول‌های بنیادی سالم (که می‌توانند از خود شما یا از یک اهداکننده سازگار گرفته شده باشند) به بدن شما تزریق می‌شوند تا مغز استخوان جدید و سالم بسازند و توانایی بدن برای تولید سلول‌های خونی سالم را بازگردانند.

پیش‌آگهی و احتمال درمان سرطان غدد لنفاوی

پیش‌آگهی به معنای برآورد روند احتمالی بیماری، پاسخ به درمان و احتمال کنترل طولانی‌مدت یا درمان کامل آن است. برای تمام بیماران مبتلا به سرطان غدد لنفاوی نمی‌توان یک پیش‌آگهی واحد ارائه کرد؛ زیرا لنفوم شامل ده‌ها زیرگروه متفاوت با رفتارهای بسیار گوناگون است.

آیا سرطان غدد لنفاوی قابل درمان است؟

بله، بسیاری از انواع لنفوم قابل درمان هستند. لنفوم هوچکین و بعضی لنفوم‌های غیرهوچکین تهاجمی می‌توانند حتی در مراحل پیشرفته به درمان پاسخ عمیق بدهند و در تعدادی از بیماران به‌طور کامل درمان شوند.

در مقابل، برخی لنفوم‌های کم‌تهاجمی ممکن است در مرحله پیشرفته همیشه قابل ریشه‌کنی نباشند؛ اما اغلب می‌توان آن‌ها را برای سال‌های طولانی کنترل کرد. این بیماری‌ها ممکن است دوره‌هایی از خاموشی و عود داشته باشند و در زمان‌های مختلف به درمان نیاز پیدا کنند. NCI گزارش می‌کند بعضی لنفوم‌های غیرهوچکین کم‌تهاجمی پیش‌آگهی طولانی‌مدتی دارند، هرچند در مراحل پیشرفته معمولاً درمان کامل آن‌ها دشوارتر است. راهنمای NCI برای لنفوم‌های کم‌تهاجمی

چه عواملی بر پیش‌آگهی لنفوم اثر می‌گذارند؟

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• نوع و زیرگروه دقیق لنفوم
• مرحله و محل‌های درگیر
• تهاجمی یا کم‌تهاجمی بودن بیماری
• اندازه و حجم توده‌های لنفاوی
• وجود یا نبود علائم B
• سطح LDH و بعضی شاخص‌های آزمایشگاهی
• سن و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره
• سلامت قلب، کلیه، کبد و سایر بیماری‌های زمینه‌ای
• وجود بعضی تغییرات ژنتیکی یا مولکولی
• پاسخ بیماری به درمان اولیه
• جدید، عودکرده یا مقاوم‌بودن لنفوم

پزشکان ممکن است بر اساس نوع لنفوم از شاخص‌هایی مانند IPI، FLIPI یا IPS استفاده کنند. این ابزارها بیماران را از نظر آماری در گروه‌های خطر قرار می‌دهند، اما نمی‌توانند نتیجه قطعی یک فرد را پیش‌بینی کنند.

آیا لنفوم تهاجمی همیشه خطرناک‌تر است؟

لنفوم‌های تهاجمی سریع‌تر رشد می‌کنند و معمولاً باید درمان آن‌ها زود آغاز شود؛ اما سرعت رشد بیشتر الزاماً به معنای درمان‌ناپذیر بودن نیست. بعضی از این لنفوم‌ها به شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی بسیار حساس‌اند و امکان درمان کامل آن‌ها وجود دارد.

در مقابل، لنفوم‌های کم‌تهاجمی آهسته‌تر پیشرفت می‌کنند و گاهی در ابتدا فقط تحت پایش قرار می‌گیرند، ولی ممکن است دوره‌ای طولانی و همراه با عود داشته باشند. بنابراین، «تهاجمی» و «کم‌تهاجمی» را نباید به‌ترتیب معادل «غیرقابل‌درمان» و «بی‌خطر» دانست.

پاسخ کامل، بهبودی و درمان کامل چه تفاوتی دارند؟

• پاسخ کامل: در آزمایش‌ها و تصویربرداری، نشانه قابل‌شناسایی از بیماری باقی نمانده است.
• بهبودی یا Remission: علائم و شواهد بیماری کاهش یافته یا ناپدید شده‌اند؛ بهبودی می‌تواند کامل یا جزئی باشد.
• درمان کامل: بیماری برای مدت طولانی بازنگشته و احتمال بازگشت آن بسیار کم شده است.

پاسخ کامل بلافاصله به معنای تضمین درمان همیشگی نیست؛ به همین دلیل پیگیری منظم پس از پایان درمان اهمیت دارد.

آیا می‌توان با آمار بقا نتیجه یک بیمار را پیش‌بینی کرد؟

آمار بقا بر اساس گروه بزرگی از بیماران گذشته محاسبه می‌شود و ممکن است پیشرفت درمان‌های جدید را به‌طور کامل منعکس نکند. این آمار همچنین نمی‌تواند ویژگی‌های فردی، زیرگروه مولکولی و پاسخ واقعی بیمار به درمان را در نظر بگیرد.

بنابراین، برای تخمین واقع‌بینانه پیش‌آگهی باید نام دقیق لنفوم در گزارش پاتولوژی، مرحله بیماری، نتایج PET/CT، شاخص‌های آزمایشگاهی و پاسخ به درمان بررسی شود. عبارت کلی «سرطان غدد لنفاوی» برای تعیین احتمال درمان کافی نیست.

درمان‌های نوین لنفوم

پیشرفت‌های چند سال اخیر، درمان سرطان غدد لنفاوی را از یک برنامه یکسان برای همه بیماران به سمت درمان شخصی‌سازی‌شده برده است. امروزه پزشک علاوه بر نوع و مرحله لنفوم، سرعت رشد بیماری، پروتئین‌های سطح سلول، تغییرات ژنتیکی و مولکولی، درمان‌های قبلی و وضعیت عمومی بیمار را نیز در انتخاب روش درمان در نظر می‌گیرد.

درمان‌های جدید معمولاً جایگزین کامل شیمی‌درمانی نیستند؛ بلکه ممکن است همراه آن، پس از آن یا برای لنفوم‌های عودکرده و مقاوم استفاده شوند. مهم‌ترین درمان‌های نوین لنفوم عبارت‌اند از:

۱. آنتی‌بادی‌های مونوکلونال

آنتی‌بادی‌های مونوکلونال پروتئین‌هایی هستند که در آزمایشگاه ساخته می‌شوند و می‌توانند یک نشانگر مشخص روی سلول لنفوم را شناسایی کنند. برای مثال، بعضی داروها به پروتئین CD20 روی سلول‌های B متصل می‌شوند و به سیستم ایمنی کمک می‌کنند این سلول‌ها را از بین ببرد.

این داروها ممکن است به‌تنهایی یا همراه شیمی‌درمانی استفاده شوند و در درمان بسیاری از لنفوم‌های سلول B نقش مهمی دارند. با وجود هدفمندتر بودن، همچنان ممکن است عوارضی مانند واکنش حین تزریق، کاهش سلول‌های خونی و افزایش احتمال عفونت ایجاد کنند.

۲. آنتی‌بادی–داروهای مزدوج

در این روش، یک آنتی‌بادی هدفمند به یک داروی ضدسرطان متصل می‌شود. آنتی‌بادی، سلول لنفوم را پیدا می‌کند و داروی متصل‌شده را مستقیماً به آن می‌رساند. به این ترتیب، مقدار بیشتری از دارو به سلول هدف وارد می‌شود؛ هرچند آسیب به سلول‌های سالم و بروز عوارض جانبی همچنان امکان‌پذیر است.

این گروه از داروها در بعضی انواع لنفوم هوچکین و غیرهوچکین، به‌ویژه در بیماری عودکرده یا مقاوم، استفاده می‌شوند.

۳. داروهای هدفمند مولکولی

در بعضی لنفوم‌ها، مسیرهای مولکولی مشخصی باعث ادامه رشد و زنده‌ماندن سلول سرطانی می‌شوند. داروهای هدفمند می‌توانند این مسیرها را مهار کنند. مهارکننده‌های BTK، BCL-2، PI3K و EZH2 نمونه‌هایی از این رویکرد هستند.

انتخاب این داروها به زیرگروه لنفوم، نتایج آزمایش‌های پاتولوژی و مولکولی و درمان‌های قبلی بیمار بستگی دارد. هدفمند بودن یک دارو به معنای بدون عارضه بودن آن نیست؛ خونریزی، عفونت، اختلالات قلبی، مشکلات کبدی یا کاهش سلول‌های خونی از جمله عوارض احتمالی برخی از این داروها هستند.

۴. مهارکننده‌های نقاط کنترلی ایمنی

برخی سلول‌های لنفوم با فعال‌کردن مسیرهایی مانند PD-1 و PD-L1، خود را از دید سیستم ایمنی پنهان می‌کنند. مهارکننده‌های نقاط کنترلی ایمنی این ترمز را کنار می‌زنند تا سلول‌های ایمنی بتوانند سرطان را بهتر شناسایی کنند.

این داروها به‌ویژه در بعضی بیماران مبتلا به لنفوم هوچکین عودکرده یا مقاوم کاربرد دارند. فعال‌شدن بیش‌ازحد سیستم ایمنی ممکن است باعث التهاب ریه، روده، کبد، کلیه، پوست یا غدد هورمونی شود و به پیگیری دقیق نیاز دارد.

۵. آنتی‌بادی‌های دو اختصاصی

آنتی‌بادی‌های دو اختصاصی هم‌زمان به دو هدف متصل می‌شوند؛ یک بخش به سلول لنفوم و بخش دیگر به سلول T سیستم ایمنی می‌چسبد. این اتصال، سلول ایمنی را به سلول سرطانی نزدیک می‌کند تا حمله مؤثرتری انجام دهد.

این داروها برای بعضی لنفوم‌های سلول B عودکرده یا مقاوم به یکی از گزینه‌های مهم تبدیل شده‌اند. احتمال بروز سندرم آزادسازی سیتوکین، تب، افت فشارخون، عفونت و کاهش سلول‌های خونی وجود دارد؛ بنابراین درمان باید زیر نظر تیم باتجربه انجام شود. آنتی‌بادی‌های دو اختصاصی اکنون در گزینه‌های درمانی بعضی لنفوم‌های تهاجمی عودکرده قرار دارند. مؤسسه ملی سرطان آمریکا

۶. درمان CAR-T

CAR-T نوعی درمان سلولی پیشرفته است. در این روش، سلول‌های T از خون بیمار جمع‌آوری می‌شوند، در آزمایشگاه به گیرنده‌ای مجهز می‌شوند که سلول لنفوم را شناسایی می‌کند و سپس به بدن بیمار بازگردانده می‌شوند.

CAR-T می‌تواند در بعضی لنفوم‌های سلول B که به درمان پاسخ نداده‌اند یا پس از درمان عود کرده‌اند، پاسخ‌های عمیق و ماندگار ایجاد کند؛ اما برای همه بیماران مناسب نیست. سندرم آزادسازی سیتوکین، اختلالات عصبی، عفونت و کاهش طولانی‌مدت سلول‌های خونی از عوارض مهم آن هستند و انجام آن به مرکز تخصصی نیاز دارد. چند نوع درمان CAR-T برای برخی لنفوم‌های غیرهوچکین تأیید شده‌اند. مرور پیشرفت‌های درمان لنفوم در NCI

۷. پیوند سلول‌های بنیادی

پیوند سلول‌های بنیادی روش تازه‌ای محسوب نمی‌شود، اما همچنان بخش مهمی از درمان بعضی لنفوم‌های عودکرده، مقاوم یا پرخطر است. در پیوند اتولوگ، سلول‌های بنیادی خود بیمار پس از درمان با دوز بالا بازگردانده می‌شوند. در پیوند آلوژن، سلول‌ها از اهداکننده سازگار دریافت می‌شوند.

درگیری مغز استخوان به‌تنهایی به معنای نیاز قطعی به پیوند نیست. نوع لنفوم، پاسخ به درمان، سن، سلامت عمومی و خطر بازگشت بیماری در تصمیم‌گیری نقش دارند.

۸. آزمایش‌های مولکولی و کارآزمایی‌های بالینی

آزمایش‌های ایمونوهیستوشیمی، فلوسایتومتری، FISH و بررسی‌های مولکولی می‌توانند ویژگی‌های سلول لنفوم را مشخص کنند و به انتخاب درمان مناسب‌تر کمک کنند. برای بیمارانی که گزینه‌های استاندارد محدود شده‌اند، شرکت در یک کارآزمایی بالینی ممکن است امکان دسترسی به درمان‌های جدید را فراهم کند.

هیچ درمان نوینی برای تمام انواع لنفوم مناسب نیست. تصمیم درمانی باید پس از تعیین دقیق زیرگروه بیماری و بررسی پرونده توسط متخصص خون و سرطان گرفته شود.

کلام آخر

سرطان غدد لنفاوی یا لنفوم، یک بیماری واحد نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از سرطان‌های خون با انواع، سرعت رشد و روش‌های درمانی متفاوت است. تورم بدون درد و ماندگار غدد لنفاوی، تب بی‌دلیل، تعریق شبانه شدید، کاهش وزن ناخواسته و خستگی مداوم از نشانه‌هایی هستند که باید بررسی شوند؛ بااین‌حال، وجود این علائم الزاماً به معنای ابتلا به سرطان نیست.

تشخیص قطعی لنفوم تنها با مشاهده علائم یا آزمایش خون امکان‌پذیر نیست و معمولاً به نمونه‌برداری و بررسی دقیق بافت نیاز دارد. پس از مشخص‌شدن زیرگروه و مرحله بیماری، پزشک می‌تواند از شیمی‌درمانی، رادیوتراپی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی، CAR-T یا پیوند سلول‌های بنیادی استفاده کند. انتخاب درمان برای هر بیمار متفاوت است و مرحله چهار لنفوم نیز همیشه به معنای درمان‌ناپذیر بودن بیماری نیست.

بسیاری از انواع سرطان غدد لنفاوی درمان‌پذیرند و بعضی دیگر را می‌توان برای سال‌های طولانی کنترل کرد. بنابراین، اگر غده‌ای ماندگار یا علائم مشکوک دارید، به‌جای نگرانی یا خودتشخیصی، برای ارزیابی به پزشک مراجعه کنید. تشخیص دقیق نوع لنفوم و آغاز درمان متناسب با شرایط بیمار، مهم‌ترین قدم برای دستیابی به نتیجه بهتر است.

اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی بیشتری احساس می‌کنید، می‌توانید از «مشاوره هوشمند» ما در سایت استفاده کنید. همچنین، برای یافتن بهترین پزشکان متخصص در زمینه سرطان، بخش «یافتن پزشک متخصص» می‌تواند به شما کمک کند. ما اینجا هستیم تا به شما کمک کنیم، نه اینکه چیزی بفروشیم.

سؤالات متداول