سرطان پایان مسیر نیست، چیزی که در این مسیر مهم است روحیه‌ی جنگندگی و امید شما به بهبودی است، پس امیدوار و قوی بمانید.

آشنایی با داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده

داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده
در این نوشته شما می خوانید

داروهای بسیار زیادی در پروسه­‌ی درمانی شیمی درمانی با توجه به نوع سرطان و شرایط جسمی فرد به کار می‌­روند که یکی از این دسته­‌های دارویی و پرکاربرد، عوامل آلکیله کننده است. اما این مسئله که داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده در چه سرطان‌­هایی مورد استفاده قرار می­‌گیرند و چگونه می­توانند منجر به بهبود سرطان در فرد شوند، مواردی هستند که در این مقاله بای بای سرطان می­خواهیم به آن­ها بپردازیم. پس اگر شما فردی هستید که در حال حاضر تحت درمان با این داروها هستید، لازم است تا نکاتی را در خصوص این دارو بدانید.

مکانیسم اثر عوامل آلکیله کننده

عوامل آلکیله کننده یکی از اولین داروهای ضد سرطانی است که امروزه در شیمی درمانی بیشترین استفاده از آن­ها صورت می‌­گیرد‌.

پروسه‌­ی شیمی درمانی با عوامل آلکیله کننده دقیقا بر روی DNA سلول­‌های سرطانی تاثیر می­گذارد که باعث می­شود DNA این سلول‌­ها بشکند و این اتفاق موجب تخریب زیر ساخت‌­های نوکولوئیدی DNA شده و در نهایت باعث نشت این مواد به خارج از سلول می­‌شوند که نتیجه همه­‌ی این عوامل پیشگیری از تکثیر و تقسیم شدن سلول­‌های سرطانی می­‌باشد.

عوامل آلکیله کننده می­توانند سلول­‌های سرطانی و غیرطبیعی را در فازهای مختلفی از تقسیمات سلولی از بین ببرند. درست است که از عوامل آلکیله کننده در درمان بیشتر سرطان­ها استفاده می­شود اما این عوامل بهترین متود برای درمان سرطان‌­هایی هستند که سرعت رشد پایینی دارند؛ بنابراین این عوامل نمی­توانند بر سرطان‌­هایی که سریع رشد می­‌کنند، تاثیرات لازم را اعمال کنند.

شیمی درمانی با عوامل آلکیله کننده

عوامل آلکیله کننده چیست؟

داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده، معمولا به دو طریق برای بیماران مصرف می‌­شوند یکی از آن­ها به صورت قرص­‌های خوراکی و نوع دیگر آن به صورت تزریق وریدی است. این داروها معمولا با داروهای دیگر شیمی درمانی ترکیب شده و برای بیمار تجویز می‌­شوند.

عوامل آلکیله کننده معمولا به ۶ گروه مختلف تقسیم بندی می­‌شوند که در ادامه به آن­ها اشاره می‌­کنیم:

  1. نیتروژن خردل
  2. اتیلن آمین و مشتقات متیلنامین
  3.  آلکیل سولفونات­‌ها
  4.  تریازن­‌ها
  5.  عوامل ضد نئوپلاستیک حاوی پلاتین
  6.  نیتروز اوره­

این دسته از عوامل آلکیله کننده نوعی خاصی از آن­هاست که برخلاف سایر داروها، این داروها توانایی عبور از سد خونی-مغزی را دارند و این موضوعی است که باعث پرخطر بودن و خطرناک بودن این دسته از داروها می‌­باشد.

عوارض جانبی عوامل آلکیله کننده

شیمی درمانی با عوامل آلکیله کننده نیز مانند سایر متودهای درمانی و داروهایی که در این متودها مورد استفاده قرار می­‌گیرند، عوارض جانبی به همراه دارد.

مشکل اصلی که نه تنها این دسته از داروهای شیمی درمانی، بلکه همه­‌ی این داروها با آن رو به رو هستند، آن است که عوامل آلکیله کننده و باقی داروهای شیمی درمانی توانایی تشخیص و تمایز سلول­‌های سالم از سلول‌­های سرطانی را ندارند که همین امر موجب بروز عوارض جانبی متععدی در افراد تحت درمان خواهد شد. در ادامه به چند نمونه از این موارد اشاره می‌­کنیم:

  • تهوع
  • استفراغ
  • کاهش اشتها
  • ریزش مو
  • درد های شکمی
  • کاهش چشمگیر تعداد گلبول­‌های سفید خون

در بعضی موارد نیز داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده، باعث بروز حساسیت­‌های دارویی می‌­شوند و این حساسیت باعث ایجاد شدن نشانه‌­های زیر خواهد شد:

  • خارش پوستی
  • مشکل بودن بلع و تنفس
  • تنگی نفس
  • درد قفسه سینه
  • زردی پوست و یرقان
  • خونریزی و کبودی های غیرطبیعی

در موارد بسیار نادر مصرف عوامل آلکیله کننده باعث ایجاد آسیب­‌های جبران ناپذیری به مغز استخوان می‌­شود. مغز استخوان وظیفه تولید سلول‌­های خونی‌ را بر عهده دارد که در صورت آسیب به این بافت، فرد دچار سرطان خون می‌­شود.

هر چه دوز داروی مورد استفاده بالاتر باشد، احتمال ابتلا به سرطان خون بیشتر می­‌شود. طبق گفته محققین امکان بروز سرطان خون در کسانی که از عوامل آلکیله کننده استفاده می‌­کنند، در حدود ۵ تا ۱۰‌سال پس از مصرف وجود دارد. بنابراین مهم است که قبل از انجام شیمی درمانی با عوامل آلکیله کننده، اقدامات لازم انجام شود تا ریسک بروز عوارض جانبی و یا بروز سرطان­‌های ثانویه تا حد زیادی کاهش پیدا کند.

عوامل آلکیله کننده

موارد احتیاط در مصرف عوامل آلکیله کننده

همانطور که گفته شد این داروها بسیار قوی هستند، بنابراین بسیار مهم است که قبل از شروع پروسه درمان حتما سوابق بیماری و داروهایی که مصرف کرده­‌اید را با پزشک متخصص خود در میان بگذارید .

دانستن سابقه پزشکی و دارویی بیمار به متخصصین کمک می­‌کند تا درمان با توجه به نیاز بیمار صورت گیرد و عوارض جانبی دارو به حداقل خود برسد.

در ادامه به چند نمونه از مواردی که برای رعایت جوانب احتیاط بهتر است با پزشک در میان گذاشته شود، اشاره می­‌کنیم:

۱. لازم است چنانچه بیمار در مورد هر گونه حساسیت و آلرژی که نسبت به دارو و یا مواد غذایی خاصی دارد با پزشک در میان بگذارد.

۲. در صورتی که بیمار قبل از شروع پروسه ­شیمی درمانی از داروهای گیاهی، مکمل­‌ها و ویتامین­‌ها استفاده می­کرده است، لازم است که این مسئله را به پزشک خود اطلاع دهد.

۳. کسانی که مشکلات کبدی و کلیوی دارند، بهتر است جوانب احتیاط در مصرف عوامل آلکیله کننده در نظر بگیرند.

۴. اگر بیمار قبلا دچار سرطان شده است و آن را درمان کرده است، بهتر است به پزشک خود اطلاع دهد.

۵. در شرایطی که بیمار باردار یا در دوران شیردهی باشد و یا قصد بارداری را در آینده­ای نزدیک داشته باشد، بهتر است قبل از شروع پروسه درمان این موارد را به پزشک متخصص اطلاع دهد.

۶. در شرایطی که بیمار قصد انجام عمل جراحی خاصی را داشته باشد، پروسه درمان به وسیله عوامل آلکیله کننده متوقف و یا به تعویق می­افتد.

بارداری و مصرف عوامل آلکیه کننده

درست است که احتمال بروز سرطان در دوران بارداری و زنان باردار بسیار کم است اما با این حال ممکن است بروز پیدا کند. در این شرایط انجام ‌متود درمانی شیمی درمانی غیرقابل اجتناب و ضروری است.

مدارک و تاییدیه­‌هایی مبنی بر تاثیرات منفی داروهای شیمی درمان بر روی جنین وجود دارد که این هشدار را به متخصصین ‌و مادران باردار می‌­دهد تا در مصرف داروهای شیمی‌درمانی بخصوص داروهای آلکیله کننده تا جای ممکن احتیاط کنند.

عوارض جانبی شیمی درمانی با عوامل آلکیله کننده، به عواملی مثل مدت زمانی که جنین در معرض دارو قرار گرفته است، دوز دارویی که مادر مصرف کرده است و ساختار شیمیایی و وزن مولکولی دارو بستگی دارد.

در بعضی از مادرانی که از داروهای آلکیله کننده استفاده کرده‌­اند، جنین دچار مشکلات عدیده­ای شده است که این مشکلات شامل عقب ماندگی ذهنی، عدم رشد مناسب ارگان­ها و کامل نشدن بعضی ارگان­‌های داخلی بود و در مواقعی منجر به مرگ جنین نیز شده است.

داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده

فهرست داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده

امروزه برای درمان سرطان از انواع مختلفی از شیمی درمانی و داروهای شیمی درمانی استفاده می­‌شود. این داروها یا به صورت تکی و یا به صورت ترکیبی با سایر متودها و داروهای شیمی درمانی برای درمان بیماران به کار می­‌روند.

هرکدام از این داروها تفاوت­‌های زیادی با یکدیگر دارند؛ برای مثال ترکیبات شیمیایی داروهای‌ استفاده شده در شیمی درمانی با یکدیگر یکی از این تفاوت هاست، تفاوت دیگر این داروها را می­توانیم نحوه مصرف آن­ها بدانیم.

این داروها همچنین  از لحاظ تاثیرگذاری بر روی سلول­‌های سرطانی و عوارض جانبی که با یکدیگر دارند نیز با هم متفاوتند. بسیار مهم است که قبل از مصرف بدانیم که همه­‌ی این عوامل تاثیرات یکسانی در درمان سرطان ندارند بلکه با شیوه‌­های متفاوتی با سرطان مبارزه می‌­کنند. عوامل آلکیله کننده از داروهای کاربردی در درمان سرطان است و انواع مختلفی دارد که در ادامه چند نمونه از مهم­ترین داروها را نام برده‌­ایم:

  • آلترتامین
  • بندموستین
  • بوسولفان
  • کربوپلاتین
  • کارموستین
  • کلرامبوسیل
  • سیس پلاتین
داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده

مهم‌ترین داروهای آلکیله کننده

چند‌نمونه از داروهای آلکیله کننده کاربرد بیشتر و در بعضی موارد، موثرتری نسبت به سایر داروها دارند که در ادامه توضیح مختصری درباره این داروهای آلکیله کننده خواهیم داد.

  • بوسولفان:

بوسولفان از دسته داروهای آلکیله کننده است که  اثر سرکوب کننده سیستم ایمنی بر روی مغز استخوان را تا حد زیادی کاهش می‌دهد‌‌. از این دارو برای درمان‌های حمایتی سرطان خون استفاده می‌شود و باعث کاهش علائم و عوارض جانبی سرطان در بیمار می‌شود .

بوسولفان با اضافه کردن عوامل آلکیل بهDNA  سلول‌های سرطانی، باعث از بین رفتن توالی آنها شده و به همین جهت سلول‌ها توانایی تقسیم و رشد خود را از دست می‌دهند.

  • کارموستین:

کارموستین دارویی از دسته عوامل آلکیله کننده است که در درمان تومورهای مغزی و سرطان‌های مغز اسخوان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این داروها با توقف رشد و تقسیم شدن سلول‌های سرطانی اعمال اثر می‌کند و مانند سایر عوامل آلکیله کننده عوارض جانبی شدیدی از خود بروز می‌دهند .

کارموستین‌ها با آسیب به مغز استخوان، باعث کاهش چشمگیر تعداد سلول‌های خونی میشوند که همین امر‌ باعث افزایش احتمال بروز عفونت‌ها و خونریزی در بیمار می‌شود .

کارموستین‌ها علاوه بر عوارض ذکر شده، باعث آسیب رسیدن به بافت ریه نیز می‌شوند. این آسیب‌ها میتواند آنی بوده و یا چندین سال بعد از درمان برای شخص به وجود بیاید. آسیب‌های ریوی ایجاد شده در موارد شدید، موجب مرگ بیمار می‌شود.

کلام آخر

در این مقاله از بای بای سرطان درباره داروهای شیمی درمانی آلکیله کننده صحبت کردیم. این داروها از اولین و پرکاربردترین داروهای ضد سرطانی هستند که با تأثیر بر DNA سلول‌های سرطانی، مانع تکثیر آن‌ها می‌شوند. انواع مختلفی از این داروها شامل نیتروژن خردل، اتیلن آمین، آلکیل سولفونات‌ها، تریازن‌ها و ترکیبات پلاتین می‌باشند. عوارض جانبی شایع این داروها شامل تهوع، استفراغ، کاهش اشتها و کاهش گلبول‌های سفید خون است.

شاید کلیشه‌ای باشد اما بدانید سرطان پایان مسیر نیست، چیزی که در این مسیر مهم است روحیه‌ی جنگندگی و امید شما به بهبودی است، پس امیدوار و قوی بمانید.

هدف ما در سایت بای بای سرطان این است که شما بتوانید امیدتان را تا زمان بهبودی از بیماری زنده نگه دارید.

منابع:

برچسب ها:

به این مقاله چند ستاره میدهید؟

این مطلب را به دوستان خود پیشنهاد دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بروزترین مقالات

ماموگرافی

تفاوت ماموگرافی با سونوگرافی سینه

1401-11-18
ویتامین و سرطان

ارتباط مصرف ویتامین و سرطان؛ ویتامین بیشتر، سرطان زودتر

1402-06-16
داروهای تسکین دهنده عوارض شیمی درمانی

معرفی داروهای تسکین دهنده عوارض شیمی درمانی

1402-06-14