آشنایی با داروی اوستین، 💊 آشنایی با موارد مصرف، نحوه عملکرد و عوارض جانبی

شنیدن نام یک داروی جدید در برنامه درمان سرطان معمولاً با پرسش‌های زیادی همراه است: داروی آواستین چیست، چگونه عمل می‌کند، برای چه سرطان‌هایی تجویز می‌شود و چه عوارضی دارد؟ آواستین با نام ژنریک بواسیزوماب (Bevacizumab) نوعی درمان هدفمند و مهارکننده رگ‌زایی است که برخلاف داروهای شیمی‌درمانی متداول، مستقیماً سلول‌های در حال تقسیم را هدف قرار نمی‌دهد. این دارو با مهار پروتئین VEGF، تشکیل رگ‌های خونی جدید موردنیاز تومور را محدود می‌کند و از این طریق می‌تواند به کنترل رشد بعضی از سرطان‌ها کمک کند.

داروی آواستین بسته به نوع و مرحله سرطان، وضعیت عمومی بیمار و درمان‌های قبلی، معمولاً همراه با شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی یا سایر داروهای ضدسرطان تجویز می‌شود؛ البته آواستین برای تمام بیماران و همه انواع سرطان مناسب نیست و اثربخشی آن نیز در هر سرطان متفاوت است. همچنین به دلیل احتمال بروز عوارضی مانند افزایش فشار خون، دفع پروتئین در ادرار، خونریزی، اختلال در ترمیم زخم و لخته‌شدن خون، بیمار باید پیش و حین درمان تحت پایش منظم قرار گیرد.

در ادامه این مقاله بررسی می‌کنیم که داروی آواستین برای چیست، در درمان چه سرطان‌هایی کاربرد دارد، چگونه تزریق می‌شود، چه عوارض و هشدارهایی دارد و بیمار پیش از شروع درمان باید چه نکاتی را با پزشک خود در میان بگذارد.

آواستین (Avastin)؛ دارویی امیدبخش در درمان سرطان

در دهه‌های اخیر، پیشرفت‌های چشمگیری در علم پزشکی و داروسازی رخ داده که امیدهای تازه‌ای را برای بیماران مبتلا به سرطان به ارمغان آورده است. یکی از این دستاوردهای مهم، داروی آواستین (Avastin) با نام ژنریک بواسیزوماب (Bevacizumab) است. این دارو که در اوایل قرن ۲۱ معرفی شد، انقلابی در رویکرد درمانی بسیاری از سرطان‌ها ایجاد کرده است.

آواستین یک داروی بیولوژیک است که به عنوان یک آنتی‌بادی مونوکلونال عمل می‌کند. این دارو با روشی منحصر به فرد، رشد تومورهای سرطانی را هدف قرار می‌دهد و به کنترل بیماری کمک می‌کند.

در این بخش، قصد داریم شما را با داروی آواستین، نحوه عملکرد، کاربردها و نکات مهم مربوط به آن آشنا کنیم تا درک جامع‌تری از این داروی مهم در مسیر درمان سرطان پیدا کنید.

معرفی داروی آواستین (بواسیزوماب)

داروی آواستین، با نام ژنریک بواسیزوماب (Bevacizumab)، یکی از پیشرفت‌های مهم در درمان سرطان محسوب می‌شود. آواستین یک آنتی‌بادی مونوکلونال نوترکیب و انسانی‌شده از نوع IgG1 است که به VEGF-A متصل می‌شود.

VEGF-A نقش کلیدی در فرآیند رگ‌زایی (Angiogenesis) دارد؛ یعنی همان تشکیل رگ‌های خونی جدید که برای رشد و گسترش تومورهای سرطانی حیاتی هستند. با مهار VEGF-A، آواستین عملاً خون‌رسانی به تومور را مختل می‌کند و از این طریق به کنترل رشد آن کمک می‌نماید.

مکانیسم عملکرد داروی آواستین

مکانیسم اثر بواسیزوماب بر پایه توانایی این دارو در هدف قرار دادن و مهار VEGF (فاکتور رشد اندوتلیال عروقی) است. تومورهای سرطانی برای رشد و گسترش خود به اکسیژن و مواد مغذی نیاز دارند که از طریق رگ‌های خونی تأمین می‌شود. سلول‌های سرطانی برای ایجاد این رگ‌های جدید، پروتئین VEGF را ترشح می‌کنند.

آواستین با اتصال به VEGF، از اتصال این پروتئین به گیرنده‌هایش روی سلول‌های دیواره رگ‌های خونی جلوگیری می‌کند. این عمل باعث می‌شود که:

• تشکیل رگ‌های خونی جدید در اطراف تومور متوقف شود.
• رگ‌های خونی موجود در تومور، که اغلب ناهنجار و ناپایدار هستند، دچار پسرفت شوند.

در نتیجه، خون‌رسانی به تومور کاهش یافته و رشد آن مهار می‌شود. این رویکرد درمانی که به آن «درمان ضد رگ‌زایی» (Anti-angiogenic Therapy) گفته می‌شود، به کوچک شدن تومور و جلوگیری از متاستاز (گسترش سرطان به سایر نقاط بدن) کمک می‌کند.

داروی آواستین (بواسیزوماب) برای درمان کدام سرطان‌ها تجویز می‌شود؟

آواستین (نام ژنریک: بواسیزوماب) یک داروی بیولوژیک است که در دستهٔ آنتی‌بادی‌های مونوکلونال قرار می‌گیرد. این دارو با هدف قرار دادن پروتئینی به نام VEGF (فاکتور رشد اندوتلیال عروقی) عمل می‌کند. VEGF برای رشد رگ‌های خونی جدید که تومورها برای بقا و رشد به آن‌ها نیاز دارند، ضروری است. با مهار VEGF، آواستین از خون‌رسانی به تومور جلوگیری کرده و می‌تواند به کوچک شدن تومور و جلوگیری از گسترش آن کمک کند. به همین دلیل، آواستین جزو داروهای هدفمند (Targeted Therapy) محسوب می‌شود و نه لزوماً ایمونوتراپی یا شیمی‌درمانی به معنای سنتی.

پزشکان انکولوژیست، آواستین را برای درمان طیف وسیعی از سرطان‌ها، اغلب در ترکیب با شیمی‌درمانی، تجویز می‌کنند. در ادامه به برخی از مهم‌ترین کاربردهای این دارو اشاره می‌کنیم:

نقش آواستین در درمان سرطان مغز

آواستین برای درمان نوع خاصی از تومورهای مغزی به نام گلیوبلاستومای عودکننده (rGBM) در بزرگسالان تأیید شده است. این نوع سرطان مغز و نخاع را درگیر می‌کند و زمانی تجویز می‌شود که تومور پس از درمان‌های قبلی پیشرفت کرده باشد. در این شرایط، آواستین به تنهایی یا در ترکیب با سایر درمان‌ها به کار می‌رود تا رشد تومور را کنترل کند.

استفاده از آواستین در درمان سرطان کبد

برای درمان کارسینوم هپاتوسلولار (HCC)، که شایع‌ترین نوع سرطان کبد است، آواستین می‌تواند به عنوان بخشی از یک رژیم درمانی ترکیبی مورد استفاده قرار گیرد. برای افزایش اثربخشی، این دارو معمولاً در ترکیب با داروی آتزولیزوماب (یک داروی ایمونوتراپی دیگر) تجویز می‌شود.

سرطان ریه و درمان با داروی آواستین

آواستین برای درمان سرطان پیشرفته ریه سلول غیرکوچک (NSCLC) کاربرد دارد. این نوع سرطان، شایع‌ترین فرم سرطان ریه است. در این موارد، آواستین معمولاً در ترکیب با شیمی‌درمانی حاوی پلاتین (مانند کربوپلاتین و پاکلیتاکسل) تجویز می‌شود.

همچنین، در برخی موارد خاص از سرطان ریه سلول غیرکوچک که دارای جهش‌های خاص در گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی (EGFR) هستند، آواستین می‌تواند همراه با داروی ارلوتینیب (یک داروی هدفمند دیگر) استفاده شود.

درمان سرطان دهانه رحم با داروی آواستین

برای درمان سرطان متاستاتیک، عودکننده یا مداوم دهانه رحم، آواستین در ترکیب با شیمی‌درمانی تجویز می‌شود. رژیم‌های شیمی‌درمانی معمولاً شامل سیس‌پلاتین و پاکلیتاکسل یا توپوتکان و پاکلیتاکسل هستند. این ترکیب درمانی به کنترل بیماری و بهبود بقای بیماران کمک می‌کند.

درمان سرطان روده بزرگ (کولورکتال) با آواستین

آواستین برای درمان سرطان پیشرفته روده بزرگ (کولون یا رکتوم) تأیید شده است. در این موارد، آواستین معمولاً در ترکیب با رژیم‌های شیمی‌درمانی حاوی فلوروپیریمیدین (مانند 5-فلوروراسیل) تجویز می‌شود. این ترکیب درمانی می‌تواند به کاهش اندازه تومور و کنترل پیشرفت بیماری کمک کند.

درمان سرطان سینه با آواستین

آواستین می‌تواند در درمان سرطان متاستاتیک سینه به کار رود. این دارو معمولاً در ترکیب با شیمی‌درمانی‌هایی مانند پاکلیتاکسل یا کاپسیتابین تجویز می‌شود.

درمان سرطان کلیه با آواستین

برای درمان سرطان پیشرفته کلیه، آواستین در ترکیب با اینترفرون آلفا (یک نوع ایمونوتراپی) استفاده می‌شود. این ترکیب می‌تواند به کنترل رشد تومور و بهبود نتایج درمانی کمک کند.

درمان سرطان تخمدان، لوله فالوپ و پریتونئال با آواستین

آواستین در درمان سرطان پیشرفته تخمدان، لوله فالوپ یا پریتونئال اولیه (مراحل III یا IV) پس از جراحی اولیه کاربرد دارد. در این موارد، آواستین ابتدا در ترکیب با کربوپلاتین و پاکلیتاکسل و سپس به تنهایی به عنوان درمان نگهدارنده تجویز می‌شود.

همچنین، برای سرطان تخمدان، لوله فالوپ یا پریتونئال عودکننده و مقاوم به پلاتین، آواستین در ترکیب با پاکلیتاکسل، دوکسوروبیسین لیپوزومال پگیله یا توپوتکان استفاده می‌شود.

درمان برخی بیماری‌های چشم با آواستین

علاوه بر کاربردهای انکولوژی، در چشم‌پزشکی نیز گاهی اوقات از بواسیزوماب (آواستین) به صورت آف-لیبل (یعنی برای کاربردی غیر از آنچه در ابتدا تأیید شده است) برای درمان بیماری‌هایی مانند دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن (AMD) و رتینوپاتی دیابتی استفاده می‌شود. در این بیماری‌ها، رشد غیرطبیعی عروق خونی در شبکیه منجر به مشکلات بینایی می‌شود و آواستین با مهار VEGF به کنترل این رشد کمک می‌کند.

خلاصه کاربردهای بالینی آواستین

بواسیزوماب (آواستین) در درمان سرطان‌های بدخیم، هم به عنوان خط اول درمان و هم در مراحل بعدی مدیریت بیماری، نقش مهمی ایفا می‌کند. این دارو معمولاً در ترکیب با رژیم‌های شیمی‌درمانی یا سایر درمان‌های هدفمند برای افزایش اثربخشی درمان و بهبود پیامدهای بیماران استفاده می‌شود. تصمیم‌گیری در مورد تجویز آواستین و رژیم درمانی مناسب، بر عهده تیم پزشکی شماست که با توجه به نوع و مرحله سرطان، وضعیت عمومی سلامت شما و سایر عوامل مرتبط انجام می‌شود.

نحوه صحیح استفاده از آواستین (Avastin)

آواستین (بواسیزوماب) یک داروی بیولوژیک است که به عنوان یک آنتی‌بادی مونوکلونال عمل می‌کند و با هدف قرار دادن پروتئینی به نام VEGF، از خون‌رسانی به تومور جلوگیری کرده و به کوچک شدن آن کمک می‌کند. این دارو معمولاً در ترکیب با شیمی‌درمانی تجویز می‌شود.

آواستین به صورت تزریق وریدی (IV) از طریق رگ یا پورت زیر پوستی تجویز می‌شود. این فرایند که به آن «انفوزیون» می‌گویند، توسط کادر درمانی متخصص و آموزش‌دیده انجام می‌شود. دوز مورد استفاده برای هر بیمار، با توجه به نوع سرطان، وزن، سن، وضعیت عمومی و تشخیص پزشک، متفاوت است و معمولاً بین ۵ تا ۱۵ میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن تعیین می‌شود.

تزریق آواستین معمولاً هر ۲ یا ۳ هفته یک بار، بسته به برنامه درمانی که پزشک برای شما تعیین کرده است، در رژیم درمانی شما قرار می‌گیرد. برای مثال، در گلیوبلاستومای عودکننده، آواستین معمولاً هر ۲ هفته یکبار تزریق می‌شود. برنامه درمانی و دوز آواستین ممکن است تا زمانی که تومور کنترل شده و عوارض جانبی قابل مدیریت باشند، ادامه یابد.

نکات مهم در طول تزریق:

در طول تزریق، بسیار مهم است که به بدن خود توجه کنید. اگر در زمان تزریق هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، فوراً به پرستاران یا کادر درمانی خود اطلاع دهید:

• احساس سرگیجه یا سبکی سر
• حالت تهوع
• تعریق زیاد
• سردرد
• تنگی نفس
• خارش یا بثورات پوستی
• احساس ضعف یا خستگی غیرمعمول

این علائم می‌توانند نشان‌دهنده واکنش‌های مرتبط با تزریق باشند، اگرچه واکنش‌های شدید نادر هستند (کمتر از ۰.۴٪ بیماران واکنش‌های شدید داشتند). تیم درمانی شما می‌تواند با تنظیم سرعت تزریق یا تجویز داروهای کمکی، این واکنش‌ها را مدیریت کند.

توصیه مهم: اطلاعات ارائه شده در این مقاله به هیچ وجه جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی توسط پزشک متخصص نیست. هرگونه تصمیم‌گیری در مورد مصرف، دوز یا قطع داروی آواستین باید فقط با نظر و تجویز پزشک معالج شما باشد. همیشه قبل از شروع هر درمان جدید یا در صورت داشتن هرگونه سوال در مورد وضعیت سلامتی خود، با پزشک یا سایر متخصصان مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید. در صورت مشاهده هرگونه عارضه جانبی جدید یا بدتر شدن علائم، فوراً با تیم درمانی خود تماس بگیرید و آن‌ها را مطلع سازید. هرگز دوز دارو را تغییر ندهید یا مصرف آن را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.

عوارض داروی آواستین (بواسیزوماب)

داروی آواستین (بواسیزوماب) مانند هر داروی دیگری، در کنار اثرات درمانی ارزشمندش، می‌تواند عوارض جانبی مختلفی ایجاد کند. بروز و شدت این عوارض به عوامل متعددی از جمله سن، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگری که مصرف می‌کنی، بستگی دارد. تیم درمانی تو به دقت این موارد را بررسی می‌کند تا بهترین برنامه درمانی را برای تو تنظیم کند.

در ادامه، به تفکیک عوارض شایع و غیرشایع آواستین می‌پردازیم:

عوارض شایع آواستین

این عوارض معمولاً خفیف‌تر هستند و در تعداد بیشتری از بیماران مشاهده می‌شوند. با این حال، حتی عوارض شایع هم نیاز به توجه و مدیریت دارند:

• فشار خون بالا: یکی از عوارض بسیار شایع آواستین است. پزشک تو پیش از شروع درمان و در طول آن، فشار خونت را به دقت پایش می‌کند. در صورت نیاز، ممکن است داروهای کنترل فشار خون برایت تجویز شود.
• خستگی (کم‌انرژی بودن): احساس خستگی و بی‌حالی یکی از عوارض رایج بسیاری از درمان‌های سرطان است.
• خونریزی خفیف: شایع‌ترین نوع آن خونریزی بینی است.
• پروتئین در ادرار: ممکن است در آزمایش‌های ادرار پروتئین مشاهده شود که نیاز به پیگیری دارد.
• سردرد: در برخی افراد ممکن است سردرد بروز کند.
• درد در ستون فقرات (کمردرد): این درد می‌تواند در نواحی مختلف کمر احساس شود.
• تغییر حس چشایی: ممکن است طعم غذاها برایت تغییر کند یا کمتر حس شود.
• خشکی پوست و التهاب پوست: پوست ممکن است خشک، حساس یا دچار بثورات شود.
• التهاب بینی یا آبریزش چشم: علائمی شبیه به سرماخوردگی یا آلرژی.
• اسهال: در صورت بروز اسهال (مثلاً ۲ یا بیشتر دفع مدفوع شل‌تر از حد معمول در یک روز)، حتماً با تیم درمانی‌ات تماس بگیر.
• تهوع و استفراغ: برای مدیریت این عارضه، مصرف داروهای ضد تهوع طبق تجویز پزشک، پرهیز از غذاهای چرب و سرخ‌شده، خوردن وعده‌های غذایی کوچک و میان‌وعده‌ها و نوشیدن جرعه‌های منظم آب می‌تواند کمک‌کننده باشد.
• یبوست: برای مدیریت یبوست، نوشیدن مایعات فراوان، مصرف میوه‌ها و سبزیجات تازه و انجام فعالیت بدنی ملایم توصیه می‌شود.

نکته مهم: تیم درمانی تو به دقت عوارض جانبی را تحت نظر دارد. اگر هر یک از این عوارض را تجربه کردی یا شدت گرفت، حتماً با پزشک یا پرستار خود در میان بگذار. آن‌ها می‌توانند راهکارهایی برای کاهش و مدیریت این عوارض به تو ارائه دهند.

عوارض غیرشایع و جدی‌تر آواستین

این عوارض کمتر اتفاق می‌افتند اما می‌توانند جدی‌تر باشند و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند. آگاهی از این موارد به تو کمک می‌کند تا در صورت بروز، به سرعت واکنش نشان دهی:

• سوراخ شدن دستگاه گوارش (GI perforation): این یک وضعیت اورژانسی است که در آن سوراخی در دیواره معده یا روده ایجاد می‌شود.
• مشکلات در بهبود زخم: آواستین می‌تواند روند بهبود زخم‌ها را کند کند. به همین دلیل، نباید تا ۲۸ روز قبل یا بعد از جراحی و تا زمانی که زخم‌ها به طور کامل بهبود یابند، از آن استفاده شود.
• خونریزی شدید: ممکن است شامل خونریزی از دستگاه گوارش یا سایر نقاط بدن باشد.
• لخته شدن خون: آواستین می‌تواند خطر لخته شدن خون را افزایش دهد که می‌تواند منجر به سکته مغزی یا حمله قلبی شود.
• مشکلات کلیوی (پروتئینوری شدید): پروتئین بیش از حد در ادرار می‌تواند نشان‌دهنده آسیب کلیوی باشد و در موارد نادر می‌تواند کشنده باشد.
• نارسایی قلبی: در موارد بسیار نادر، آواستین می‌تواند بر عملکرد قلب تأثیر بگذارد.
• واکنش‌های مرتبط با تزریق: اگرچه نادر (کمتر از ۳٪ بیماران)، اما ممکن است در حین یا بلافاصله پس از تزریق آواستین، واکنش‌های آلرژیک یا شبه‌آلرژیک بروز کند. علائم می‌توانند شامل تب، لرز، تنگی نفس یا کهیر باشند.
• یائسگی زودرس و کاهش توانایی باروری: مصرف آواستین می‌تواند باعث توقف عملکرد تخمدان‌ها در زنان و کاهش توانایی باروری شود.
• فشار خون بالا که منجر به تاری دید می‌شود: افزایش ناگهانی و شدید فشار خون می‌تواند بر بینایی تأثیر بگذارد.

نکات مهم برای تو و تیم درمانی‌ات:

از آنجا که مصرف آواستین می‌تواند فشار خون را بالا ببرد، پزشک تو پیش از شروع درمان، فشار خونت را اندازه‌گیری خواهد کرد. همچنین، در طول دوره درمان، فشار خونت باید هر ۲ تا ۳ هفته یکبار و حتی پس از قطع دارو نیز پایش شود. ممکن است پزشک به تو توصیه کند که یک دستگاه اندازه‌گیری فشار خون تهیه کنی تا بتوانی در منزل نیز فشار خونت را کنترل کنی و نتایج را با تیم درمانی‌ات در میان بگذاری.

همیشه به یاد داشته باش: آگاهی از عوارض دارو برای تو ضروری است تا بتوانی هرگونه تغییر یا مشکل را به موقع با تیم پزشکی‌ات در میان بگذاری. اگر حتی به صورت موقت یکی از علائم ذکر شده را تجربه کردی یا هرگونه نگرانی داشتی، حتماً با پزشک معالج خود صحبت کن. در برخی موارد، اگر عوارض دارو شدید شوند، پزشک ممکن است دوز دارو را تنظیم کند یا حتی داروی دیگری را جایگزین آواستین کند. برای مثال، در صورت بروز خونریزی داخلی، ممکن است نیاز به قطع آواستین باشد.

هشدار مهم درباره بارداری و شیردهی:

• بارداری: آواستین می‌تواند به جنین آسیب برساند. بنابراین، در طول درمان با آواستین باید حتماً از روش‌های پیشگیری از بارداری موثر استفاده کنی و این روش‌ها باید تا ۶ ماه پس از قطع دارو نیز ادامه یابد.
• شیردهی: شیردهی در طول درمان با آواستین و تا ۶ ماه پس از قطع آن توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است دارو از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شده و به او آسیب برساند.

تداخلات دارویی آواستین

یکی از جنبه‌های مهم در هر برنامه درمانی، بررسی دقیق تداخلات دارویی است. اگرچه تاکنون بررسی‌ها تداخلات دارویی قابل توجهی بین آواستین (بواسیزوماب) و سایر داروها به اثبات نرسانده‌اند، اما این به معنای عدم وجود مطلق تداخل نیست.

تیم درمانی شما همواره با دقت بالا، وضعیت شما را تحت نظر دارد تا از بروز هرگونه تداخل احتمالی جلوگیری کند. این نظارت شامل بررسی دقیق سابقه پزشکی، داروهای فعلی و مکمل‌هایی است که مصرف می‌کنی.

چرا بررسی تداخلات دارویی مهم است؟

• افزایش اثربخشی: برخی داروها می‌توانند اثربخشی آواستین را کاهش دهند.
• کاهش عوارض: تداخلات دارویی گاهی منجر به تشدید عوارض جانبی می‌شوند.
• حفظ سلامت کلی: اطمینان از اینکه همه داروها با هم به خوبی کار می‌کنند و به بدن آسیب نمی‌رسانند.

نکته مهم برای تو:

همیشه لیست کاملی از تمام داروهایی که مصرف می‌کنی، شامل داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه، مکمل‌های گیاهی، ویتامین‌ها و حتی نوشیدنی‌های خاص (مانند چای سبز یا آب گریپ‌فروت) را در اختیار پزشک و تیم درمانی خود قرار بده. این اطلاعات به آن‌ها کمک می‌کند تا بهترین و ایمن‌ترین برنامه درمانی را برای تو تنظیم کنند.

اگر در طول درمان با آواستین، داروی جدیدی برایت تجویز شد یا قصد مصرف مکمل جدیدی را داشتی، حتماً قبل از شروع، با پزشک یا داروساز خود مشورت کن.

موارد منع مصرف داروی آواستین (بواسیزوماب)

داروی آواستین (بواسیزوماب) مانند هر داروی دیگری، ممکن است برای برخی افراد مناسب نباشد یا در شرایط خاصی نباید مصرف شود. آگاهی از این موارد برای حفظ سلامتی شما و اثربخشی درمان بسیار مهم است. لطفاً این بخش را با دقت مطالعه کنید و هرگونه ابهام یا سؤالی را با تیم درمانی خود در میان بگذارید.

موارد و شرایطی که باید به پزشک خود اطلاع دهید:

ضروری است که قبل از شروع درمان با آواستین، تمام سوابق پزشکی و درمانی خود را به پزشک معالجتان اطلاع دهید. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند تا بهترین تصمیم را برای شما بگیرد و از عوارض احتمالی جلوگیری کند. برخی از این موارد عبارتند از:

• حساسیت دارویی: اگر به آواستین، هر یک از اجزای تشکیل‌دهنده آن، یا سایر داروهای بیولوژیک حساسیت داشته‌اید. حتی اجزای غیرفعال در داروها نیز می‌توانند باعث واکنش‌های آلرژیک شوند.
• سابقه جراحی: آواستین باید حداقل ۲۸ روز پیش از جراحی انتخابی قطع شود و پس از جراحی بزرگ نیز تا سپری‌شدن حداقل ۲۸ روز و ترمیم مناسب زخم تجویز نشود. فاصله دقیق قطع و شروع مجدد دارو را پزشک با توجه به نوع جراحی و وضعیت زخم تعیین می‌کند.

این هشدار در اطلاعات تجویزی FDA ذکر شده است.

• فشار خون بالا: اگر سابقه فشار خون بالا دارید، حتی اگر کنترل شده باشد. آواستین می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود و نیاز به پایش دقیق دارد.
• زخم‌ها و مشکلات گوارشی: اگر سابقه زخم‌های گوارشی، سوراخ شدن روده (GI perforation) یا فیستول (ارتباط غیرطبیعی بین دو اندام) دارید. این دارو می‌تواند خطر این عوارض را افزایش دهد.
• بیماری‌های عروقی و لخته شدن خون: اگر سابقه لخته شدن خون (ترومبوز)، سکته مغزی یا حمله قلبی داشته‌اید. آواستین می‌تواند خطر حوادث ترومبوتیک را افزایش دهد.
• خونریزی: اگر سابقه خونریزی‌های جدی، از جمله خونریزی در مغز یا ریه، داشته‌اید.
• پروتئین در ادرار (پروتئینوری): اگر سابقه مشکلات کلیوی یا دفع پروتئین زیاد در ادرار دارید. آواستین می‌تواند این وضعیت را تشدید کند.
• بارداری یا شیردهی: اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در دوران شیردهی هستید. این موارد در ادامه با جزئیات بیشتر توضیح داده شده‌اند.
• بیماری‌های عفونی: اگر در حال حاضر دچار عفونت فعال هستید یا اخیراً عفونت جدی داشته‌اید. آواستین می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند.

موارد منع مصرف مطلق:

در برخی شرایط، مصرف آواستین به دلیل خطرات جدی برای شما یا جنین/نوزاد، مطلقاً ممنوع است:

1. بارداری:
   مصرف آواستین در دوران بارداری می‌تواند به جنین آسیب برساند. اگر شما یک خانم در سنین باروری هستید، باید در طول درمان با آواستین و حداقل تا ۶ ماه پس از قطع دارو، از روش‌های مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده کنید. قبل از شروع درمان، حتماً پزشک خود را در جریان احتمال بارداری قرار دهید.
2. شیردهی:
   شیردهی در طول درمان با آواستین و تا ۶ ماه پس از قطع آن توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است دارو به شیر مادر منتقل شده و به نوزاد آسیب برساند. در این دوران، باید از شیردهی خودداری کنید و در مورد روش‌های جایگزین تغذیه نوزاد با پزشک خود مشورت نمایید.
3. مشکلات باروری:
   مصرف آواستین ممکن است باعث توقف عملکرد تخمدان‌ها در زنان و در نتیجه کاهش توانایی باروری شود. اگر قصد بارداری در آینده را دارید، حتماً این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید تا گزینه‌های موجود برای حفظ باروری را بررسی کنید.
4. عفونت‌های شدید و کنترل نشده:
   در صورتی که دچار عفونت‌های شدید و کنترل نشده (مانند ذات‌الریه یا آنفولانزا) باشید، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد درمان با آواستین را به تعویق بیندازد یا موقتاً قطع کند تا عفونت شما بهبود یابد. این دارو می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و خطر عفونت‌ها را افزایش دهد.

همیشه به یاد داشته باشید که تصمیم‌گیری در مورد مصرف یا عدم مصرف آواستین، تنها بر عهده پزشک معالج شماست. او با توجه به شرایط پزشکی، سوابق شما و نوع سرطان، بهترین برنامه درمانی را برای شما تعیین خواهد کرد.

نحوه نگهداری داروی آواستین

داروی آواستین (بواسیزوماب) به دلیل حساسیت بالا به دما و نور و نیاز به شرایط نگهداری خاص، تنها در مراکز درمانی معتبر مانند کلینیک‌های تخصصی سرطان و بیمارستان‌ها نگهداری و توزیع می‌شود. این شرایط تضمین می‌کند که اثربخشی و ایمنی دارو حفظ شود.

نام‌های تجاری داروی آواستین در ایران

در بازار دارویی ایران، علاوه بر نام تجاری اصلی «آواستین» (Avastin)، این دارو با نام‌های تجاری دیگری همچون «ام‌واسی» (Mvasi) و «زیرابو» (Zirabev) نیز شناخته شده و در دسترس بیماران و مراکز درمانی قرار می‌گیرد. این تنوع در نام‌های تجاری، به دلیل وجود تولیدکنندگان مختلف یا نسخه‌های بیوسیمیلار (مشابه زیستی) از این دارو است.

مدت‌زمان تزریق یا انفوزیون داروی آواستین چقدر است؟

داروی آواستین به‌صورت انفوزیون وریدی و تنها توسط کادر درمان تزریق می‌شود. این دارو نباید به‌صورت تزریق سریع وریدی یا یک‌باره وارد رگ شود. مدت‌زمان انفوزیون معمولاً به تحمل بیمار در تزریق‌های قبلی بستگی دارد:

• اولین انفوزیون: معمولاً طی ۹۰ دقیقه انجام می‌شود.
• دومین انفوزیون: اگر تزریق اول بدون واکنش قابل‌توجه تحمل شده باشد، می‌توان آن را طی ۶۰ دقیقه انجام داد.
• انفوزیون‌های بعدی: اگر انفوزیون ۶۰ دقیقه‌ای نیز به‌خوبی تحمل شود، تزریق‌های بعدی ممکن است طی ۳۰ دقیقه انجام شوند.

این زمان‌ها فقط به مدت ورود خود دارو به رگ مربوط‌اند. کنترل علائم حیاتی، آماده‌سازی دارو، شست‌وشوی مسیر وریدی و انتظار پس از تزریق ممکن است مدت حضور بیمار در مرکز درمانی را افزایش دهد.

در زمان انفوزیون، فشار خون و وضعیت عمومی بیمار بررسی می‌شود. اگر علائمی مانند تنگی نفس، لرز، گرگرفتگی، تعریق، سردرد، درد قفسه سینه، سرگیجه، تهوع، خارش یا بثورات پوستی ایجاد شود، بیمار باید فوراً به پرستار اطلاع دهد. در چنین شرایطی ممکن است سرعت انفوزیون کاهش یابد، تزریق موقتاً متوقف شود یا درمان‌های لازم انجام گیرد.

مدت و سرعت دقیق انفوزیون را تیم درمان با توجه به دستورالعمل مرکز، فرآورده بواسیزوماب مصرفی و واکنش بدن بیمار تعیین می‌کند. بنابراین زمان تزریق نباید بدون نظر پزشک یا پرستار تغییر داده شود.

در این بخش به برخی از پرسش‌های رایج شما درباره داروی آواستین پاسخ می‌دهیم. اگر سوال دیگری دارید که در اینجا به آن اشاره نشده، می‌توانید از طریق مشاوره هوشمند بای‌بای‌سرطان با متخصصین ما در ارتباط باشید.

• سرطان پیشرفته روده بزرگ (کولون یا رکتوم): در ترکیب با شیمی‌درمانی حاوی فلوروپیریمیدین.
• سرطان متاستاتیک سینه: در ترکیب با پاکلیتاکسل یا کاپسیتابین.
• سرطان پیشرفته ریه سلول غیرکوچک (NSCLC): در ترکیب با شیمی‌درمانی حاوی پلاتین. در برخی موارد با جهش‌های خاص گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی (EGFR)، همراه با ارلوتینیب.
• سرطان پیشرفته کلیه: همراه با اینترفرون.
• گلیوبلاستومای عودکننده (rGBM): در بزرگسالانی که تومور مغزی آن‌ها پس از درمان قبلی پیشرفت کرده است.
• سرطان پیشرفته تخمدان، لوله فالوپ یا پریتونئال اولیه: (مراحل III یا IV) پس از جراحی اولیه، در ترکیب با کربوپلاتین و پاکلیتاکسل و سپس به تنهایی.
• سرطان تخمدان، لوله فالوپ یا پریتونئال مقاوم به پلاتین عودکننده: در ترکیب با پاکلیتاکسل، دوکسوروبیسین لیپوزومال پگیله یا توپوتکان.

• فشار خون بالا
• پروتئین بیش از حد در ادرار
• خونریزی بینی
• خستگی
• کمردرد
• سردرد
• تغییر حس چشایی
• خشکی پوست و التهاب پوست
• التهاب بینی یا آبریزش چشم
• یبوست یا اسهال

عوارض جانبی جدی‌تر اما نادرتر می‌توانند شامل سوراخ شدن دستگاه گوارش، زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند یا خونریزی‌های جدی باشند. در صورت مشاهده هرگونه عارضه جانبی جدید یا نگران‌کننده، فوراً با تیم درمانی خود تماس بگیرید.

چه نکات مهمی را در طول درمان با آواستین باید رعایت کنم؟

• فشار خون: فشار خون شما باید هر ۲ تا ۳ هفته در طول درمان و حتی پس از قطع دارو کنترل شود.
• مشکلات کلیوی: پروتئین زیاد در ادرار می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات کلیوی باشد که گاهی اوقات جدی است.
• جراحی: آواستین نباید ۲۸ روز قبل یا بعد از جراحی و تا زمانی که زخم‌های جراحی به طور کامل بهبود یابند، استفاده شود.
• بارداری و شیردهی: آواستین ممکن است به جنین آسیب برساند. بنابراین، در طول درمان و تا ۶ ماه پس از قطع دارو باید از روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنید. شیردهی نیز در این مدت توصیه نمی‌شود.
• باروری: مصرف آواستین می‌تواند باعث توقف عملکرد تخمدان‌ها در زنان و کاهش توانایی باروری شود. در صورت تمایل به بارداری در آینده، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

چه زمانی پس از دریافت داروی آواستین فوراً با تیم درمان تماس بگیریم؟

برخی عوارض داروی آواستین نادر اما جدی هستند و نباید تا نوبت بعدی ویزیت برای گزارش آن‌ها صبر کرد. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:

• درد شدید یا ناگهانی شکم، تورم و سفتی شکم، استفراغ مداوم یا قطع دفع گاز و مدفوع
• خون‌ریزی غیرعادی یا متوقف‌نشدنی، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی و ادرار خونی
• سرفه یا خلط خونی
• تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، تپش قلب شدید یا سرفه ناگهانی
• تورم، قرمزی، گرمی یا درد یک‌طرفه ساق یا ران
• ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، افتادگی صورت، اختلال تکلم، گیجی یا اختلال تعادل
• سردرد بسیار شدید یا ناگهانی، تاری دید، تشنج، خواب‌آلودگی غیرعادی یا کاهش سطح هوشیاری
• افزایش شدید فشار خون، به‌ویژه اگر با سردرد، درد قفسه سینه یا اختلال بینایی همراه باشد
• بازشدن زخم جراحی، ترشح از زخم، قرمزی و تورم شدید یا تأخیر در بهبود آن
• کاهش محسوس ادرار، تورم صورت یا اندام‌ها یا افزایش سریع وزن
• تب، لرز، خس‌خس سینه، کهیر، تورم صورت یا گلو و مشکل تنفسی هنگام انفوزیون یا پس از آن

در صورت بروز درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، علائم سکته مغزی، تشنج، خون‌ریزی شدید، سرفه خونی یا درد ناگهانی و شدید شکم فقط به تماس تلفنی اکتفا نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید. همچنین برای عوارض خفیف‌تر اما مداوم یا روبه‌بدترشدن نیز با تیم درمان تماس بگیرید؛ زمان قطع یا ادامه آواستین باید فقط توسط پزشک تعیین شود.

کلام آخر

بواسیزوماب (Bevacizumab)، که با نام تجاری آواستین شناخته می‌شود، یک آنتی‌بادی مونوکلونال است که با هدف قرار دادن فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF-A)، روند رگ‌زایی (Angiogenesis) را مهار می‌کند. رگ‌زایی فرآیندی حیاتی در رشد و گسترش تومورهای سرطانی است. با مهار تشکیل رگ‌های خونی جدید در اطراف سلول‌های سرطانی، داروی آواستین خون‌رسانی به تومور را مختل کرده و در کنترل پیشرفت سرطان، گامی امیدوارکننده برمی‌دارد.

تأیید این دارو در سال ۲۰۰۴ میلادی، نقطه عطفی مهم در علم سرطان‌شناسی محسوب می‌شود. امروزه تحقیقات گسترده‌ای با هدف بهینه‌سازی مصرف آواستین در درمان سرطان‌های مختلف، در حال انجام است. تیم تحریریه بای‌بای‌سرطان، همواره می‌کوشد به‌روزترین اطلاعات را از این پیشرفت‌ها در اختیار شما قرار دهد.

ما در بای‌بای‌سرطان معتقدیم که سرطان پایان مسیر نیست. آنچه در این مسیر پرچالش اهمیت دارد، روحیه جنگندگی، امید به بهبودی و دسترسی به اطلاعات صحیح است. امیدوار و قوی بمانید؛ ما در کنار شما هستیم تا امیدتان را تا زمان بهبودی از بیماری زنده نگه دارید.

اگر در مورد داروی آواستین یا هر جنبه دیگری از بیماری سرطان سوالی دارید، می‌توانید از خدمات مشاوره هوشمند بای‌بای‌سرطان استفاده کنید. همچنین، برای یافتن پزشک متخصص و مجرب در زمینه سرطان، می‌توانید به بخش یافتن پزشک متخصص در سایت ما مراجعه نمایید. ما اینجا هستیم تا به شما کمک کنیم، نه اینکه چیزی بفروشیم.