سرطان معده می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما معمولاً افراد بالای ۵۰ سال، به ویژه مردان ۶۰ تا ۶۴ سال و زنان ۶۵ تا ۶۹ سال، بیشترین خطر ابتلا را دارند. پژوهش‌های پزشکان متخصص سرطان معده نشان می‌دهند سن بر پیشرفت بیماری تأثیر دارد و سرطان معده در افراد مسن تهاجمی‌تر است. عواملی مانند عفونت هلیکوباکتر پیلوری، رژیم غذایی ناسالم، چاقی و سابقه خانوادگی در بروز سرطان معده مؤثرند.

در کودکان، سرطان معده نادر است و بیشتر به عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی مرتبط است؛ اما در در نوجوانان و جوانان، عفونت هلیکوباکتر پیلوری، رژیم غذایی ناسالم، چاقی و سابقه خانوادگی از عوامل خطر مهم هستند. در افراد مسن، بیماری‌های مزمن معده نیز خطر ابتلا را افزایش می‌دهند. 

آیا می‌دانستید سرطان معده چهارمین عامل مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در جهان است و ایران در صدر کشورهای با آمار بالای ابتلا به این بیماری قرار دارد؟ خبر خوب این است که با تشخیص زودهنگام، می‌توان شانس بهبودی را به طور چشمگیری افزایش داد! در این مقاله، به بررسی عواملی که خطر ابتلا به سرطان معده را افزایش می‌دهند، علائم هشداردهنده در سنین مختلف و روش‌های جدید درمان می‌پردازیم.

علائم اولیه سرطان معده شامل سوء هاضمه، کاهش اشتها، سوزش سر دل و حالت تهوع است. با پیشرفت بیماری، علائمی مانند درد معده، کاهش وزن، وجود خون در مدفوع، استفراغ خونی، زردی و تجمع آب در شکم بروز می‌کنند. توجه داشته باشید که در سالمندان تشخیص علائم سرطان معده ممکن است دشوارتر باشد، بنابراین توجه به هرگونه تغییر در وضعیت گوارشی و مراجعه به پزشک انکولوژیست معده بسیار مهم است. 

symptoms-of-stomach-cancer-1024x576.webp

سرطان معده از چند سالگی شروع میشود؟

سرطان، یکی از بیماری‌هایی است که با شنیدن نام آن، ترس و اضطراب به دل بسیاری از افراد راه پیدا می‌کند. سرطان معده به رشد غیرطبیعی و کنترل نشده سلول‌ها در معده گفته می‌شود. معده، عضوی کیسه مانند در دستگاه گوارش است که در قسمت بالای شکم و زیر دنده‌ها قرار دارد. بررسی های میدانی نشان داده است که این بیماری می‌تواند در هر سنی، حتی در کودکان و نوجوانان، رخ دهد؛ هرچند سن می‌تواند بر پیشرفت سرطان معده تأثیر داشته باشد.

سرطان معده انواع مختلفی دارد که برخی از آنها شایع‌تر از بقیه هستند. شایع‌ترین نوع سرطان معده، آدنوکارسینوم است که خود به دو نوع روده‌ای و منتشر تقسیم می‌شود. آدنوکارسینوم روده‌ای بیشتر در افراد مسن بالای 80 سال دیده می‌شود، در حالی که نوع منتشر، بیشتر در جوانان و افراد با گروه خونی A شایع است. از انواع غیرشایع سرطان معده می‌توان به تومورهای استرومایی گوارشی (GIST)، لیومیوسارکوم، کارسینویید و لنفوما اشاره کرد. 

متأسفانه، ایران یکی از کشورهای با آمار بالای ابتلا به سرطان معده است. مناطق شمال و شمال غرب ایران، به دلیل عواملی مانند ژنتیک، عادات غذایی و شیوع باکتری هلیکوباکتر پیلوری، از مناطق پرخطر برای ابتلا به سرطان معده هستند. بر اساس آمارهای منتشر شده متعدد، سرطان معده از عوامل اصلی مرگ و میر در کشور است.  اردبیل، زنجان، خراسان شمالی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و خراسان رضوی از استان‌های با شیوع بالای سرطان معده هستند.

at-what-age-does-stomach-cancer-start-1024x576.webp

چه سنی بیشترین خطر ابتلا به سرطان معده را دارد؟

طبق تحقیقات انجام شده، بیشترین سن بروز سرطان معده در مردان بین 60 تا 64 سال و در زنان بین 65 تا 69 سال است. بنابراین، با افزایش سن، احتمال ابتلا به این بیماری نیز افزایش می‌یابد. با این حال، این به این معنی نیست که افراد زیر 50 سال در امان هستند. سرطان معده می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما با افزایش سن، به دلایل مختلف، احتمال ابتلا به آن بیشتر می‌شود.

انجام معاینات منظم و غربالگری سرطان معده، به ویژه برای افرادی که در گروه‌های سنی پرخطر قرار دارند یا سابقه خانوادگی این بیماری را دارند، از اهمیت بالایی برخوردار است. آگاهی از سن خطر و علائم اولیه سرطان معده، می‌تواند به شما در تشخیص زودهنگام و افزایش شانس بهبودی کمک کند.

سن ابتلا

گروه‌های پرخطر

علائم شایع

کمتر از ۲۰ سال

موارد نادر، بیشتر به دلیل عوامل ژنتیکی

کاهش وزن، تهوع، خستگی

۲۰ تا ۴۰ سال

افراد با سابقه خانوادگی یا عفونت هلیکوباکتر

سوءهاضمه، سوزش سردل

بالای ۵۰ سال

مردان و زنان با عادات غذایی ناسالم

درد معده، کاهش اشتها، خونریزی داخلی

آیا سن بر پیشرفت بیماری تأثیر دارد؟

پژوهش‌های متعددی نشان داده است با افزایش امید به زندگی، شیوع سرطان معده در افراد مسن نیز افزایش یافته است. بر اساس یافته‌ها، سرطان معده در افراد مسن معمولاً تهاجمی‌تر است و شانس بهبودی در آنها کمتر است. این موضوع می‌تواند به دلیل ضعف سیستم ایمنی در افراد مسن و همچنین وجود سایر بیماری‌های زمینه‌ای در آنها باشد.

همچنین محققان دریافتند که افراد مسن‌تر با سرطان معده، ویژگی‌های توموری متفاوتی نسبت به افراد جوان‌تر دارند. به عنوان مثال، تومورهای افراد مسن اغلب از نوع تمایز یافته‌تر بوده و بیشتر به کبد متاستاز می‌دهند. همچنین، نتایج نشان داد که سن به طور مستقیمی بر پیش‌آگهی بیماری تأثیرگذار است و افراد مسن‌تر معمولاً پیش‌آگهی ضعیف‌تری دارند. با این حال، عوامل دیگری مانند مرحله بیماری، گسترش تومور و نوع درمان نیز بر پیش‌آگهی تأثیرگذار هستند. محققان نتیجه‌گیری کردند که اگرچه سن یک عامل مهم است، اما عوامل دیگری نیز باید در نظر گرفته شوند و درمان باید بر اساس شرایط هر بیمار به صورت فردی تنظیم شود.

پیش‌آگهی سرطان معده به معنای پیش‌بینی روند و نتیجه احتمالی بیماری است. به عبارت دیگر، پیش‌آگهی به ما می‌گوید که با توجه به شرایط بیمار و ویژگی‌های سرطان، احتمال بهبودی، کنترل بیماری و طول عمر بیمار چقدر است.

چه عواملی در کودکان، نوجوانان و جوانان باعث بروز سرطان معده می‌شوند؟

عوامل مختلفی می‌توانند در بروز سرطان معده نقش داشته باشند. برخی از این عوامل، مانند ژنتیک و سابقه خانوادگی، غیرقابل تغییر هستند. اما عوامل دیگری نیز وجود دارند که با تغییر سبک زندگی و رعایت برخی نکات، می‌توانید خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهید.

برخی از عوامل افزایش دهنده خطر سرطان معده با افزایش سن عبارتند از:

عوامل خطر ابتلا به سرطان معده در کودکان چیست؟

سرطان معده در کودکان بسیار نادر است. عوامل خطر سرطان معده در کودکان عبارتند از:

عوامل خطر ابتلا به سرطان معده در نوجوانان چیست؟

در نوجوانان، عوامل خطر سرطان معده عبارتند از:

what-age-has-the-highest-risk-of-stomach-cancer-1024x576.webp

عوامل خطر ابتلا به سرطان معده در جوانان چیست؟

در جوانان، عوامل خطر سرطان معده عبارتند از:

عوامل ژنتیکی، پولیپ معده، کم خونی پرنیسیوز، چاقی، کار در محیط‌های صنعتی خاص، رژیم غذایی ناسالم (مصرف زیاد غذاهای شور، دودی و ترشیجات)، سیگار کشیدن، سابقه خانوادگی سرطان، سن بالا و جراحی معده نیز از دیگر عواملی هستند که می‌توانند در ابتلا به سرطان معده نقش داشته باشند. با این حال به نظر می‌رسد هورمون استروژن در زنان نقش محافظتی در برابر سرطان معده داشته باشد.

آیا هلیکوباکتر پیلوری قابل درمان است؟

عفونت هلیکوباکتر پیلوری با آنتی‌بیوتیک‌ها قابل درمان است. درمان این عفونت می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به سرطان معده کمک کند. اگر علائم عفونت هلیکوباکتر پیلوری را دارید، مانند درد معده، سوزش سر دل و حالت تهوع، به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است آزمایش‌هایی مانند آزمایش خون، آزمایش مدفوع یا آندوسکوپی را برای تشخیص عفونت هلیکوباکتر پیلوری تجویز کند. در صورت تایید عفونت، پزشک معمولاً ترکیبی از آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای کاهش دهنده اسید معده را برای شما تجویز می‌کند.

علائم اولیه و ثانویه سرطان معده چیستند؟

یکی از چالش‌های اصلی در درمان سرطان معده، عدم وجود علائم مشخص در مراحل اولیه است. این بیماری اغلب به صورت خاموش پیشرفت می‌کند و زمانی علائم خود را نشان می‌دهد که به مراحل پیشرفته‌تر رسیده باشد. 

با پیشرفت سرطان معده، علائم شدیدتر و اختصاصی‌تر می‌شوند. در صورتی که سرطان معده به کبد متاستاز داده باشد، علائمی مانند درد در سمت راست شکم، زردی پوست و چشم‌ها و کاهش وزن نیز مشاهده می‌شوند.

برخی از علائم ثانویه سرطان معده عبارتند از:

age-of-onset-of-stomach-cancer-1024x576.webp

علائم سرطان معده در افراد مسن چیست؟

علائم سرطان معده در افراد مسن ممکن است با سایر مشکلات سلامتی مرتبط با سن اشتباه گرفته شوند. بنابراین، بسیار مهم است که افراد مسن در صورت مشاهده هرگونه علائم گوارشی به پزشک مراجعه کنند.

برخی از علائم سرطان معده که ممکن است در افراد مسن با سایر بیماری‌ها اشتباه گرفته شوند عبارتند از:

ویژگی‌های خاص سرطان معده در افراد مسن

در افراد مسن، سرطان معده ویژگی‌های متفاوتی نسبت به سایر گروه‌های سنی دارد. محل تومور در افراد مسن اغلب در قسمت پایین‌تر معده (یک سوم تحتانی) است، در حالی که در افراد جوان‌تر، تومور بیشتر در قسمت میانی و فوقانی معده دیده می‌شود. همچنین، در افراد مسن، نوع منتشر تومور کمتر و نوع روده‌ای بیشتر دیده می‌شود که معمولاً پیشرفت کندتری دارد و در مراحل اولیه قابل تشخیص است. الگوی متاستاز نیز در افراد مسن متفاوت است و تومورهای معده در این گروه سنی بیشتر به کبد متاستاز می‌دهند و کمتر به حفره شکمی گسترش می‌یابند.

چه نشانه‌هایی نشان‌دهنده پیشرفت بیماری هستند؟

برخی از نشانه‌ها نشان‌دهنده پیشرفت سرطان معده هستند و در صورت مشاهده آنها باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. این نشانه‌ها عبارتند از:

تأثیر سابقه خانوادگی بر ابتلا به سرطان چیست؟

سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان معده یکی از عوامل خطر مهم برای ابتلا به این بیماری است. اگر در خانواده شما سابقه سرطان معده وجود دارد، ریسک ابتلا به این بیماری در شما بیشتر خواهد بود. این موضوع می‌تواند به دلیل وجود ژن‌های مشترک در خانواده باشد که شما را مستعد ابتلا به سرطان معده می‌کنند.

همچنین، عوامل محیطی مشترک در خانواده، مانند رژیم غذایی و سبک زندگی، نیز می‌توانند در افزایش خطر سرطان معده در افراد یک خانواده نقش داشته باشند.

آیا روش‌های جدیدی برای درمان وجود دارد؟

در سال‌های اخیر، روش‌های جدیدی برای درمان سرطان معده ابداع شده است که امید به بهبودی را در بیماران افزایش داده است. برخی از این روش‌ها عبارتند از:

investigating-cases-of-stomach-cancer-in-different-ages-1024x576.webp

راه‌های تشخیص سرطان معده

برای تشخیص زودهنگام سرطان معده، باید نسبت به علائم رایج کنسر معده و زمان مراجعه به پزشک شناخت داشته باشیم. علائمی مانند مشکل در بلع، درد مداوم شکم و کاهش وزن غیرقابل توضیح را نباید نادیده گرفت. پزشک با استفاده از روش‌های مختلفی می‌تواند سرطان معده را تشخیص دهد. برخی از این روش‌ها عبارتند از:

آندوسکوپی

آندوسکوپی یکی از روش‌های اصلی و موثر در تشخیص سرطان معده است. در این روش، یک لوله نازک و منعطف به نام آندوسکوپ که دارای یک دوربین کوچک در انتهای آن است، از طریق دهان وارد مری، معده و ابتدای روده باریک می‌شود. تصاویر داخلی این اندام‌ها بر روی یک مانیتور نمایش داده می‌شود و پزشک می‌تواند به طور مستقیم پوشش داخلی آنها را مشاهده کند و هرگونه توده، زخم یا ناهنجاری را تشخیص دهد.

در صورت مشاهده بافت مشکوک، پزشک می‌تواند با استفاده از ابزارهای مخصوصی که از طریق آندوسکوپ وارد می‌شوند، نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام دهد. این نمونه سپس برای بررسی زیر میکروسکوپ به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. آندوسکوپی یک روش ایمن و کم تهاجمی است که معمولاً با بی‌حسی موضعی گلو انجام می‌شود. در برخی موارد، ممکن است از آرام‌بخش نیز استفاده شود تا بیمار در طول آندوسکوپی احساس راحتی بیشتری داشته باشد.

بیوپسی

بیوپسی به معنی برداشتن نمونه‌ای از بافت بدن برای بررسی زیر میکروسکوپ است. در مورد سرطان معده، بیوپسی معمولاً در طول آندوسکوپی انجام می‌شود. پزشک با استفاده از ابزارهای مخصوصی که از طریق آندوسکوپ وارد می‌شوند، نمونه کوچکی از بافت مشکوک را برمی‌دارد. این نمونه سپس برای بررسی به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می‌شود. در آزمایشگاه، نمونه بافت زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود تا وجود سلول‌های سرطانی تایید شود. در صورت تایید سرطان، نوع سرطان و درجه بدخیمی آن نیز تعیین می‌شود.

آزمایش خون

آزمایش خون به تنهایی نمی‌تواند سرطان معده را تشخیص دهد، اما می‌تواند به پزشک در ارزیابی وضعیت کلی سلامت بیمار و همچنین بررسی برخی از عوامل خطر سرطان معده کمک کند. برخی از آزمایش‌های خون که ممکن است در تشخیص سرطان معده مفید باشند عبارتند از:

تصویربرداری

روش‌های تصویربرداری مانند سی تی اسکن، ام آر آی و PET اسکن می‌توانند به پزشک در تعیین محل و اندازه تومور، بررسی گسترش سرطان به سایر اندام‌ها (متاستاز) و همچنین ارزیابی پاسخ به درمان کمک کنند.