بخش بزرگی از موارد سرطان دهانه رحم با عفونت پایدار انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ارتباط دارد. به همین دلیل، پیشگیری از عفونت HPV یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش خطر ابتلا به این سرطان است.
واکسن HPV می‌تواند از عفونت‌های جدید با انواع مهم سرطان‌زای HPV پیشگیری کند و بیشترین فایده آن زمانی است که پیش از مواجهه با ویروس تزریق شود. به همین دلیل واکسیناسیون معمولاً از سنین نوجوانی توصیه می‌شود؛ بااین‌حال، در برخی افراد بزرگسال نیز واکسیناسیون می‌تواند همچنان سودمند باشد.
نکته مهم این است که واکسن HPV عفونت موجود را درمان نمیکند و جایگزین غربالگری سرطان دهانه رحم نیست. حتی افرادی که واکسینه شده‌اند باید غربالگری دهانه رحم را مطابق توصیه‌های معتبر مربوط به سن و شرایط خود ادامه دهند.
در این مقاله بررسی می‌کنیم واکسن HPV چگونه به پیشگیری از سرطان دهانه رحم کمک میکند، بهترین سن تزریق چه زمانی است، چند دوز لازم است، آیا بعد از شروع فعالیت جنسی یا ابتلا به HPV نیز واکسن فایده دارد و چرا غربالگری پس از واکسیناسیون همچنان اهمیت دارد.
آیا واکسن HPV از سرطان دهانه رحم جلوگیری میکند؟
بله. واکسن HPV با پیشگیری از عفونت‌های جدید ناشی از انواع مهم سرطان‌زای HPV، خطر ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه رحم را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.
بیشترین محافظت زمانی ایجاد می‌شود که واکسن پیش از مواجهه با HPV تزریق شود؛ به همین دلیل واکسیناسیون در سنین نوجوانی اهمیت ویژه‌ای دارد.
بااین‌حال، واکسن عفونت HPV موجود را درمان نمیکند و تمام انواع سرطان‌زای HPV را نیز پوشش نمی‌دهد. بنابراین افرادی که واکسینه شده‌اند همچنان باید غربالگری سرطان دهانه رحم را مطابق برنامه توصیه‌شده ادامه دهند.
نکات کلیدی
- اکثر موارد سرطان دهانه رحم با عفونت مداوم ناشی از سویه‌های پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) مرتبط است.
- واکسن HPV با آموزش سیستم ایمنی بدن، خطر ابتلا به عفونت‌های پرخطر HPV و در نتیجه خطر سرطان دهانه رحم را کاهش می‌دهد.
- واکسیناسیون معمولاً پیش از شروع فعالیت جنسی و در سنین نوجوانی بیشترین اثر محافظتی را دارد، اما مشورت با پزشک برای تعیین زمان دقیق ضروری است.
- واکسن جایگزین غربالگری‌های دوره‌ای مانند پاپ‌اسمیر یا تست HPV نیست؛ این دو باید در کنار هم انجام شوند.
- عوارض جانبی واکسن HPV عموماً خفیف و موقتی گزارش شده‌اند، اما هر نگرانی باید با پزشک مطرح شود.
واکسن HPV با ایجاد ایمنی در برابر سویه‌های پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی، خطر عفونت‌های مداومی را که می‌توانند به سرطان دهانه رحم منجر شوند، کاهش می‌دهد. طبق توضیح کلینیک مایو، اکثر موارد سرطان دهانه رحم توسط همین ویروس ایجاد می‌شود، به همین دلیل واکسیناسیون یکی از مهم‌ترین اقدام‌های پیشگیرانه در سلامت زنان به شمار می‌رود. دریافت این واکسن، همراه با انجام منظم تست‌های غربالگری، می‌تواند خطر ابتلا را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.
در این مقاله قدم‌به‌قدم با سرطان دهانه رحم، نقش ویروس HPV در ایجاد آن، نحوه عملکرد واکسن، گروه‌های سنی توصیه‌شده برای دریافت آن، ایمنی و عوارض جانبی، و اهمیت ادامه‌ی غربالگری حتی پس از واکسیناسیون آشنا می‌شوید. همچنین به باورهای غلط رایج درباره‌ی این واکسن پاسخ می‌دهیم تا تصمیمی آگاهانه و مبتنی بر اطلاعات درست بگیرید. هدف ما این است که پس از خواندن این متن، تصویری روشن و واقع‌بینانه از جایگاه واکسیناسیون HPV در مسیر پیشگیری از سرطان دهانه رحم داشته باشید، بدون آنکه دچار نگرانی بی‌اساس یا اطمینان کاذب شوید.
سرطان دهانه رحم چیست و چه ارتباطی با HPV دارد؟
سرطان دهانه رحم از سلول‌های دهانه رحم، یعنی بخش پایینی رحم که به واژن متصل می‌شود، آغاز می‌شود. تقریباً همه موارد سرطان دهانه رحم با عفونت پایدار انواع سرطان‌زای ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ارتباط دارند.
بیشتر عفونت‌های HPV خودبه‌خود کنترل می‌شوند و هر عفونت HPV به سرطان تبدیل نمیشود. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عفونت با یک نوع پرخطر HPV برای مدت طولانی باقی بماند. در برخی افراد، این عفونت پایدار می‌تواند باعث تغییرات پیش‌سرطانی در سلول‌های دهانه رحم شود و در صورت شناسایی و درمان نشدن، طی سال‌ها به سرطان پیشرفت کند.
همین روند تدریجی فرصت مهمی برای پیشگیری ایجاد میکند: واکسن HPV احتمال ابتلا به عفونت‌های جدید ناشی از انواع تحت پوشش واکسن را کاهش می‌دهد و غربالگری می‌تواند تغییرات پیش‌سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی کند.
HPV چگونه می‌تواند باعث سرطان دهانه رحم شود؟
HPV خانواده بزرگی از ویروس‌هاست و بسیاری از افراد در طول زندگی با حداقل یک نوع آن مواجه می‌شوند. بیشتر عفونت‌های HPV بدون ایجاد مشکل جدی توسط سیستم ایمنی کنترل می‌شوند.
اما برخی انواع HPV «پرخطر» یا سرطان‌زا هستند. اگر عفونت با یکی از این انواع برای مدت طولانی باقی بماند، پروتئین‌های ویروسی می‌توانند تنظیم طبیعی رشد و تقسیم سلول‌ها را مختل کنند و زمینه ایجاد ضایعات پیش‌سرطانی را فراهم کنند.
HPV نوع 16 و 18 از مهم‌ترین انواع سرطان‌زا هستند، اما انواع پرخطر دیگری نیز وجود دارند.
نکته مهم این است که مثبت شدن تست HPV به معنی سرطان نیست. نتیجه مثبت نشان می‌دهد یک نوع HPV مورد بررسی شناسایی شده و بسته به نوع نتیجه، سن، سابقه غربالگری و سایر یافته‌ها ممکن است پیگیری بیشتری لازم باشد.
واکسن HPV چگونه از سرطان دهانه رحم پیشگیری میکند؟
واکسن HPV حاوی ویروس زنده یا ویروس کامل نیست. واکسن‌های HPV بر پایه ذرات شبه‌ویروسی یا Virus-Like Particles (VLPs) ساخته می‌شوند که ظاهری شبیه بخش خارجی ویروس دارند اما فاقد DNA ویروس هستند؛ بنابراین نمی‌توانند باعث عفونت HPV شوند.
این ذرات سیستم ایمنی را تحریک می‌کنند تا آنتی‌بادی تولید کند. اگر فرد در آینده با یکی از انواع HPV تحت پوشش واکسن مواجه شود، این آنتی‌بادی‌ها می‌توانند به جلوگیری از ایجاد عفونت کمک کنند.
واکسن HPV یک واکسن پیشگیرانه است، نه درمانی. بنابراین عفونت HPV موجود، زگیل تناسلی موجود یا ضایعات پیش‌سرطانی ایجادشده را درمان نمیکند.
|
موضوع |
واکسن HPV |
غربالگری دهانه رحم |
|---|---|---|
|
هدف |
پیشگیری از عفونت جدید با انواع HPV تحت پوشش واکسن |
شناسایی HPV پرخطر و/یا تغییرات سلولی پیش‌سرطانی، بسته به نوع تست |
|
بهترین زمان |
ترجیحاً پیش از مواجهه با HPV |
بر اساس سن، سابقه و دستورالعمل غربالگری |
|
درمان عفونت موجود |
خیر |
درمان نیست؛ برای شناسایی و تعیین نیاز به پیگیری است |
|
جایگزین یکدیگر؟ |
خیر |
خیر |
همان‌طور که در جدول بالا مشخص است، واکسن و غربالگری دو نقش کاملاً متفاوت اما مکمل در مسیر پیشگیری ایفا می‌کنند. تصور اشتباهی که گاهی پیش می‌آید این است که این دو را به‌جای یکدیگر در نظر بگیریم، در حالی که ترکیب این دو ابزار است که بالاترین سطح محافظت را برای فرد فراهم میکند.
بهترین سن تزریق واکسن HPV چه زمانی است؟
بیشترین فایده واکسن زمانی ایجاد می‌شود که پیش از مواجهه با HPV تزریق شود؛ به همین دلیل واکسیناسیون در سنین نوجوانی توصیه می‌شود.
برای نمونه، بر اساس توصیه CDC، واکسیناسیون روتین در ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه می‌شود و میتوان آن را از ۹ سالگی آغاز کرد. افرادی که تا ۲۶ سالگی واکسیناسیون کامل را انجام نداده‌اند نیز در توصیه‌های CDC در گروه واکسیناسیون تکمیلی قرار می‌گیرند.
تعداد دوزها به سن شروع واکسیناسیون و وضعیت سیستم ایمنی بستگی دارد:
- اگر واکسیناسیون در بیشتر افراد پیش از ۱۵ سالگی شروع شود: معمولاً ۲ دوز با فاصله ۶ تا ۱۲ ماه.
- اگر واکسیناسیون از ۱۵ سالگی یا بعد از آن شروع شود: معمولاً ۳ دوز در ماه‌های ۰، ۱ تا ۲ و ۶.
- افراد دارای برخی شرایط تضعیف‌کننده سیستم ایمنی ممکن است به ۳ دوز نیاز داشته باشند، حتی اگر واکسیناسیون را در سن پایین‌تری شروع کنند.
برنامه‌های ملی واکسیناسیون در کشورهای مختلف ممکن است متفاوت باشند؛ بنابراین برنامه نهایی باید بر اساس دستورالعمل معتبر محل زندگی و شرایط فرد تعیین شود.
آیا واکسن HPV بعد از ۲۶ سالگی هم فایده دارد؟
ممکن است، اما میزان فایده معمولاً کمتر از واکسیناسیون در سنین پایین است.
طبق توصیه CDC، واکسیناسیون HPV برای همه افراد تا ۲۶ سالگی که قبلاً به‌طور کامل واکسینه نشده‌اند توصیه می‌شود. برای بعضی بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ ساله که قبلاً واکسیناسیون کامل نداشته‌اند، واکسن می‌تواند پس از گفت‌وگو و تصمیم‌گیری مشترک با پزشک در نظر گرفته شود.
دلیل این تفاوت آن است که بسیاری از بزرگسالان از قبل با برخی انواع HPV مواجه شده‌اند؛ بااین‌حال ممکن است با تمام انواع تحت پوشش واکسن مواجه نشده باشند.
بنابراین داشتن سابقه فعالیت جنسی بهتنهایی به معنی بیفایده بودن واکسن نیست.
اگر قبلاً HPV گرفته باشیم، واکسن هنوز فایده دارد؟
واکسن HPV عفونتی را که از قبل وجود دارد از بین نمی‌برد و درمان HPV محسوب نمیشود.
بااین‌حال، مثبت بودن HPV الزاماً به این معنی نیست که فرد با تمام انواع HPV تحت پوشش واکسن مواجه شده است. به همین دلیل در فردی که در محدوده سنی و شرایط مناسب قرار دارد، واکسیناسیون ممکن است همچنان در برابر انواع دیگری که فرد هنوز به آنها مبتلا نشده است محافظت ایجاد کند.
برای تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون پس از ابتلا به HPV باید سن، سابقه واکسیناسیون و شرایط فردی در نظر گرفته شود.
ایمنی و عوارض جانبی واکسن HPV
یکی از دغدغه‌های رایج خانواده‌ها، نگرانی درباره‌ی ایمنی واکسن HPV است. به‌طور کلی، واکسن‌های تأییدشده پیش از ورود به برنامه‌های بهداشتی عمومی، مراحل متعددی از بررسی و پایش را پشت سر می‌گذارند. عوارض جانبی رایجی که معمولاً گزارش می‌شود، خفیف و موقتی هستند؛ مانند درد یا قرمزی خفیف در محل تزریق، سرگیجه‌ی کوتاه‌مدت، یا احساس خستگی موقت. این نوع واکنش‌ها در بسیاری از واکسن‌های دیگر نیز دیده می‌شود و معمولاً در عرض چند روز برطرف می‌شوند.
برای مدیریت این عوارض جانبی خفیف، چند راهکار عملی وجود دارد: نشستن چند دقیقه پس از تزریق برای کاهش احتمال سرگیجه، استفاده از کمپرس سرد روی محل تزریق در صورت درد یا تورم، و نوشیدن آب کافی در ساعات پس از واکسیناسیون. همچنین اگر فرد تمایل دارد، می‌تواند پیش از واکسیناسیون غذای مناسبی میل کند تا احتمال سرگیجه‌ی ناشی از ناشتا بودن کاهش یابد. استراحت کوتاه بعد از تزریق نیز معمولاً به بهبود سریع‌تر احساس عمومی بدن کمک میکند.
در هر صورت، اگر عارضه‌ای غیرمعمول یا شدید مشاهده شد، باید بی‌درنگ با پزشک یا مرکز واکسیناسیون تماس گرفته شود. نشانه‌هایی مانند تورم شدید و غیرمعمول، مشکل در تنفس، یا واکنش‌های پوستی گسترده، از جمله مواردی هستند که نیاز به پیگیری فوری دارند، هرچند که چنین واکنش‌هایی بسیار نادر گزارش شده‌اند. داشتن این آگاهی به خانواده‌ها کمک میکند تا هم با اطمینان بیشتری واکسیناسیون را دنبال کنند و هم در صورت بروز هرگونه مسئله‌ی غیرمعمول، سریع‌تر واکنش نشان دهند.
مهم است که تصمیم درباره‌ی ایمنی هر واکسن را بر پایه‌ی منابع علمی معتبر و به‌روز بگیریم، نه شایعات پراکنده در فضای مجازی. اگر درباره‌ی ایمنی واکسن برای شرایط خاصِ سلامتی‌تان (مثل حساسیت‌های شناخته‌شده یا بیماری‌های زمینه‌ای) نگرانی دارید، بهترین مسیر، مطرح‌کردن مستقیم این نگرانی با پزشک یا متخصص واکسیناسیون است تا بر اساس وضعیت فردی شما راهنمایی دقیق ارائه شود. برای مثال، افرادی که سابقه‌ی واکنش آلرژیک شدید به اجزای واکسن داشته‌اند، باید حتماً پیش از تزریق این موضوع را با پزشک خود مطرح کنند.
نکته‌ی دیگری که ارزش یادآوری دارد این است که نگرانی‌های مربوط به ایمنی واکسن‌ها معمولاً در طول زمان و با انتشار داده‌های بیشتر، به‌تدریج روشن‌تر می‌شوند. به همین دلیل، پیگیری اطلاعات از منابع بهداشتی معتبر و به‌روز، بسیار مهم‌تر از تکیه بر اطلاعات پراکنده و قدیمی است که ممکن است دیگر معتبر نباشند.
واکسن HPV در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی
افرادی که سیستم ایمنی آنها به دلایلی مانند برخی بیماریها یا درمان‌های سرکوب‌کننده ایمنی ضعیف شده است نیز ممکن است از واکسیناسیون HPV سود ببرند.
بر اساس برنامه CDC، افراد دارای نقص ایمنی در محدوده سنی توصیه‌شده معمولاً به برنامه سه‌دوزی نیاز دارند، حتی اگر واکسیناسیون را پیش از ۱۵ سالگی شروع کنند.
از آنجا که شرایط بیماران دچار نقص ایمنی متفاوت است، زمان واکسیناسیون و تعداد دوزها بهتر است با پزشک تعیین شود.
آیا واکسن HPV برای همه کافی است؟ غربالگری همچنان ضروری است!
یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید همیشه به خاطر داشته باشید این است: واکسن HPV جایگزین تست‌های غربالگری سرطان دهانه رحم، مانند پاپ‌اسمیر یا تست HPV، نیست. واکسن از بروز عفونت‌های جدید با سویه‌های پرخطر پوشش‌داده‌شده در آن پیشگیری میکند، اما نمی‌تواند تضمین کند که فرد هرگز با هیچ سویه‌ی دیگری از HPV مواجه نخواهد شد یا هیچ تغییری در سلول‌های دهانه رحم ایجاد نمیشود. این موضوع به‌ویژه برای زنانی که واکسیناسیون را در سنین بالاتر یا پس از شروع فعالیت جنسی انجام داده‌اند، اهمیت بیشتری دارد.
طبق کلینیک مایو، بسیاری از دستورالعمل‌ها انجام تست HPV را برای افراد زیر سی سال توصیه نمی‌کنند، اما تعیین زمان دقیق شروع و فاصله‌ی انجام این آزمایش‌ها باید با مشورت پزشک صورت گیرد. این یعنی حتی زنانی که واکسن را به‌طور کامل دریافت کرده‌اند، باید طبق برنامه‌ی توصیه‌شده توسط پزشک خود، در غربالگری‌های دوره‌ای شرکت کنند. این برنامه‌ی غربالگری معمولاً بر اساس سن، سابقه‌ی پزشکی، و نتایج آزمایش‌های پیشین فرد تنظیم می‌شود و نمی‌توان یک قاعده‌ی ثابت برای همه‌ی افراد در نظر گرفت.
«نتیجه‌ی مثبت تست HPV به این معنی نیست که فرد به سرطان دهانه رحم مبتلا است، بلکه نشان‌دهنده‌ی وجود نوع پرخطر HPV است که ممکن است نیاز به پیگیری‌های بیشتر داشته باشد.» — کلینیک مایو
در صورت مثبت‌شدن تست HPV، پزشک ممکن است آزمایش‌های مکرر HPV و دهانه رحم یا نمونه‌برداری (بیوپسی) را توصیه کند تا وضعیت سلول‌ها به‌دقت بررسی شود. این مرحله‌ی پیگیری، بخش جدایی‌ناپذیر از فرایند پیشگیری است و نباید نادیده گرفته شود، حتی اگر فرد نگران یا مضطرب باشد. تشخیص زودهنگام همان نقطه‌ای است که بیشترین قدرت پیشگیری در آن نهفته است. برای بسیاری از زنان، دریافت نتیجه‌ی مثبت تست HPV می‌تواند اضطراب‌برانگیز باشد، اما درک این نکته که این نتیجه صرفاً به‌معنای نیاز به پیگیری بیشتر است، نه تشخیص قطعی سرطان، می‌تواند بخشی از این نگرانی را کاهش دهد.
توجه: واکسیناسیون و غربالگری دو ابزار مستقل و مکمل‌اند، نه جایگزین یکدیگر. حذف هرکدام به‌نفع دیگری، سطح محافظت کلی را کاهش می‌دهد.
از منظر عملی، بهترین رویکرد برای هر زن این است که یک برنامه‌ی زمانی برای غربالگری با پزشک خود تنظیم کند و آن را، مستقل از وضعیت واکسیناسیون خود، دنبال کند. یادداشت‌کردن تاریخ آخرین آزمایش و زمان توصیه‌شده برای آزمایش بعدی، می‌تواند کمک کند تا این برنامه فراموش نشود و غربالگری به‌موقع انجام شود.
چرا واکسیناسیون HPV مهم است؟
اهمیت واکسیناسیون HPV را میتوان از چند زاویه بررسی کرد. نخست، از آنجا که اکثر موارد سرطان دهانه رحم با عفونت HPV مرتبط است، کاهش احتمال ابتلا به عفونت‌های پرخطر، به‌طور مستقیم به کاهش خطر این سرطان کمک میکند. این ارتباط مستقیم، واکسیناسیون را به یکی از مؤثرترین اقدام‌های پیشگیرانه در حوزه‌ی سلامت زنان تبدیل کرده است. برخلاف بسیاری از سرطانهای دیگر که علت دقیق آنها هنوز به‌طور کامل شناخته نشده، ارتباط میان HPV و سرطان دهانه رحم یکی از روشن‌ترین زنجیره‌های علت و معلول در پزشکی سرطان‌شناسی است.
دوم، واکسیناسیون یک اقدام جمعی هم محسوب می‌شود. وقتی درصد بیشتری از جامعه در برابر سویه‌های پرخطر HPV ایمن می‌شوند، چرخه‌ی انتقال ویروس در سطح جامعه نیز کاهش می‌یابد. این موضوع به‌ویژه برای افرادی که به هر دلیلی نمی‌توانند واکسن دریافت کنند، نوعی حفاظت غیرمستقیم فراهم میکند. این پدیده را میتوان با مفهوم «ایمنی جمعی» مقایسه کرد که در آن، حتی افراد واکسینه‌نشده نیز از کاهش چرخه‌ی انتقال ویروس در جامعه بهره‌مند می‌شوند.
سوم، باید به یاد داشت که مسیر سرطان دهانه رحم از عفونت تا بیماری، معمولاً زمان‌بر است. همین فاصله‌ی زمانی، فرصتی طلایی برای مداخله فراهم میکند؛ هم از طریق واکسیناسیون پیش از مواجهه، و هم از طریق غربالگری در طول مسیر. ترکیب این دو، یکی از موفق‌ترین راهکارهای پیشگیری در پزشکی مدرن محسوب می‌شود و زنانی که از هر دوی آنها بهره می‌برند، از سطح محافظت بسیار بالاتری برخوردارند.
چهارم، از منظر خانواده‌ها و جامعه، هزینه‌ی روانی و جسمی ناشی از تشخیص و درمان سرطان دهانه رحم در مراحل پیشرفته، معمولاً به‌مراتب بیشتر از هزینه‌ی پیشگیری از طریق واکسیناسیون و غربالگری است. این موضوع نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری بر پیشگیری، هم از نظر سلامت فردی و هم از نظر منابع خانواده و جامعه، انتخابی خردمندانه است. وقتی خانواده‌ای تصمیم می‌گیرد فرزند خود را در سنین نوجوانی واکسینه کند، در واقع در حال سرمایه‌گذاری بر سلامت آینده‌ی اوست؛ سرمایه‌گذاری‌ای که اثرات آن ممکن است سال‌ها بعد، در زمانی که فرد حتی ممکن است آن را فراموش کرده باشد، نمایان شود.
در نهایت، باید توجه داشت که واکسیناسیون HPV نه‌تنها یک اقدام فردی، بلکه بخشی از یک راهکار گسترده‌تر در سطح سلامت عمومی است. هر چه تعداد افراد واکسینه‌شده در یک جامعه بیشتر باشد، بار کلی این بیماری در سطح جمعیتی کاهش بیشتری خواهد یافت؛ موضوعی که فراتر از منافع فردی، به سلامت عمومی جامعه نیز کمک میکند.
آیا واکسن HPV در دوران بارداری تزریق می‌شود؟
واکسن HPV برای استفاده روتین در دوران بارداری توصیه نمیشود. اگر فرد پس از شروع سری واکسیناسیون متوجه بارداری شود، دوزهای باقیمانده معمولاً تا پایان بارداری به تعویق میافتند.
تزریق ناخواسته واکسن پیش از اطلاع از بارداری معمولاً به معنی نیاز به اقدام خاصی نیست، اما موضوع باید با پزشک مطرح شود.
برای شروع واکسیناسیون نیز انجام تست بارداری به‌صورت روتین ضروری نیست.
آیا بعد از واکسن HPV هنوز پاپ‌اسمیر یا تست HPV لازم است؟
بله. واکسیناسیون HPV جایگزین غربالگری سرطان دهانه رحم نیست.
واکسن از بسیاری از انواع مهم سرطان‌زای HPV پیشگیری میکند، اما همه انواع سرطان‌زا را پوشش نمی‌دهد. همچنین ممکن است فرد پیش از واکسیناسیون با HPV مواجه شده باشد.
بنابراین افراد واکسینه‌شده نیز باید غربالگری سرطان دهانه رحم را طبق دستورالعمل معتبر مربوط به سن، سابقه پزشکی و نتایج قبلی خود ادامه دهند.
نوع آزمایش و فاصله غربالگری ممکن است شامل تست HPV، سیتولوژی (پاپ‌اسمیر) یا ترکیبی از آنها باشد و توصیه‌ها در کشورهای مختلف متفاوت است.
آیا واکسن HPV باعث ناباروری می‌شود؟
شواهد علمی معتبر نشان نداده‌اند که واکسن HPV باعث ناباروری شود. سازمان‌های بهداشتی معتبر ایمنی این واکسن را در مطالعات و سامانه‌های پایش عوارض بررسی کرده‌اند و شواهدی مبنی بر اینکه واکسیناسیون HPV موجب ناباروری شود وجود ندارد.
از سوی دیگر، پیشگیری از سرطان دهانه رحم می‌تواند از درمان‌هایی جلوگیری کند که خود ممکن است بر باروری اثر بگذارند.
اگر فرد سابقه مشکل باروری یا بیماری زمینه‌ای خاصی دارد، می‌تواند شرایط شخصی خود را پیش از واکسیناسیون با پزشک مطرح کند.
آیا واکسن HPV عفونت HPV یا زگیل تناسلی موجود را درمان میکند؟
خیر. واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت‌های جدید طراحی شده است و عفونت HPV موجود را از بدن پاک نمیکند.
همچنین واکسن درمان زگیل تناسلی، ضایعات پیش‌سرطانی یا سرطان ایجادشده نیست.
بااین‌حال، فردی که قبلاً به یک نوع HPV مبتلا شده است ممکن است هنوز در برابر سایر انواع تحت پوشش واکسن محافظت نداشته باشد؛ بنابراین ابتلای قبلی به HPV همیشه به معنی بیفایده بودن واکسیناسیون نیست.
سؤالات متداول
بهترین سن تزریق واکسن HPV چه زمانی است؟
واکسن بیشترین فایده را پیش از مواجهه با HPV دارد. CDC واکسیناسیون روتین را در ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه میکند و شروع آن از ۹ سالگی امکان‌پذیر است.
واکسن HPV چند دوز دارد؟
تعداد دوزها به سن شروع واکسیناسیون و وضعیت سیستم ایمنی بستگی دارد. در برنامه CDC، شروع پیش از ۱۵ سالگی معمولاً به ۲ دوز و شروع از ۱۵ سالگی به بعد معمولاً به ۳ دوز نیاز دارد.
آیا واکسن HPV بعد از رابطه جنسی فایده دارد؟
ممکن است. فرد ممکن است با برخی انواع HPV مواجه شده باشد اما با همه انواع تحت پوشش واکسن مواجه نشده باشد.
آیا اگر HPV مثبت باشم میتوانم واکسن بزنم؟
مثبت بودن HPV بهتنهایی به معنی بیفایده بودن واکسن نیست؛ اما واکسن عفونت موجود را درمان نمیکند. تصمیم به واکسیناسیون به سن و سابقه واکسیناسیون نیز بستگی دارد.
آیا واکسن HPV زگیل تناسلی موجود را درمان میکند؟
خیر. واکسن پیشگیرانه است و درمان زگیل موجود محسوب نمیشود.
آیا واکسن HPV باعث ناباروری می‌شود؟
شواهد علمی معتبر ارتباطی میان واکسیناسیون HPV و ناباروری نشان نداده‌اند.
آیا در دوران بارداری میتوان واکسن HPV زد؟
واکسیناسیون HPV در دوران بارداری توصیه نمیشود و دوزهای باقیمانده معمولاً تا پس از بارداری به تعویق میافتند.
آیا مردان و پسران هم باید واکسن HPV دریافت کنند؟
بله، واکسیناسیون HPV فقط مختص زنان نیست و از بیماریها و سرطانهای مرتبط با HPV در مردان نیز پیشگیری میکند.
بعد از واکسن HPV هنوز پاپ‌اسمیر لازم است؟
بله. واکسیناسیون جایگزین غربالگری سرطان دهانه رحم نیست.
کلام آخر
واکسن HPV یکی از مهم‌ترین ابزارهای پیشگیری از سرطان دهانه رحم و برخی دیگر از سرطانهای مرتبط با HPV است. بیشترین فایده واکسن زمانی حاصل می‌شود که پیش از مواجهه با ویروس تزریق شود، به همین دلیل واکسیناسیون در سنین نوجوانی اهمیت ویژه‌ای دارد.
بااین‌حال، شروع فعالیت جنسی یا حتی سابقه ابتلا به یک نوع HPV لزوماً به معنی بیفایده بودن واکسیناسیون نیست؛ زیرا فرد ممکن است هنوز با سایر انواع تحت پوشش واکسن مواجه نشده باشد.
واکسن HPV عفونت موجود را درمان نمیکند و جایگزین غربالگری سرطان دهانه رحم نیز نیست. بهترین راهبرد پیشگیری، استفاده از واکسیناسیون در زمان مناسب همراه با انجام غربالگری طبق دستورالعمل‌های معتبر است.
اگر درباره سن مناسب واکسیناسیون، تعداد دوزها، واکسیناسیون پس از ابتلا به HPV یا برنامه غربالگری خود سؤال دارید، تصمیم نهایی را بر اساس سن، سابقه واکسیناسیون و شرایط پزشکی خود با پزشک مطرح کنید.
نظراتِ خوانندگان
هنوز نظری ثبت نشده — اولین نفر باش.