سرطان پایان مسیر نیست، چیزی که در این مسیر مهم است روحیه‌ی جنگندگی و امید شما به بهبودی است، پس امیدوار و قوی بمانید.

آمادگی­‌های لازم قبل از عکسبرداری با اشعه ایکس

اشعه ایکس
در این نوشته شما می خوانید

امروزه متخصصین برای رسیدن به تشخیص سریع برای هر بیماری ­ای از جمله سرطان، اشعه ایکس و انواع روش‌­های تصویربرداری را به کار می­‌گیرند. برخی تصورات مبنی بر سرطان­زا بودن اشعه x و مضر بودن آن برای بدن وجود دارد که در این مقاله بای بای سرطان قصد داریم با پرداختن به کلیات ایکس ری پاسخگوی این دسته از سوالات باشیم.

اشعه ایکس چیست؟

اشعه X و سایر تست­‌های رادیوگرافیک، به متخصصین کمک می‌­کنند تا در قسمت­‌های مختلف بدن، به دنبال تشخیص انواع سرطان باشند؛ بخش ­هایی مثل استخوان، معده و کلیه از جمله بخش‌­هایی هستند که با پرتو ایکس مورد بررسی قرار می‌گیرند.

تصویربرداری با اشعه ایکس، معمولا سریع، بدون درد و اغلب بدون نیاز به آمادگی قبلی است.

مطالعات نشان داده است که آمادگی­‌هایی قبل از انجام این اسکن در بعضی کیس‌ها صورت می­‌گیرد، حتی در مواقعی عوارض جانبی نیز بعد از انجام این تست برای بیمار ممکن است به وجود آید.

اسکن­‌های اشعه X تصاویری سایه مانند از استخوان­‌ها، بعضی ارگان‌­ها و بافت ایجاد می‌­کند.

اشعه ایکس، برای بررسی استخوان­‌ها و اختلالات مربوط به آن مانند سرطان­‌ها، تومورها و سایر بیماری‌­ها بسیار مفید و کاربردی است.

البته از ایکس ری جهت بررسی سایر قسمت­‌های بدن و ارگان‌­های مختلف نیز استفاده می­‌شود اما CT اسکن و MRI برای بررسی ارگان­‌ها و بافت­­‌های نرم بدن مناسب­تر است.

با این حال، به دلیل هزینه کم و سریع­­تر بودن این اسکن نسبت به سایر تست‌­های عکسبرداری تشخیصی، استفاده از آن در شرایط اورژانسی رایج‌­تر است.

اسکن­‌های اشعه X با استفاده از دستگاه‌­های خاصی انجام می­‌شود و همچنین افراد متخصص باید این تصویر­برداری­‌ها را انجام‌ دهند تا هم بیمار کمتر آسیب ببیند و هم تصاویر واضح و دقیقی از ارگان یا بافت مورد نظر گرفته شود.

اشعه x

نحوه تصویربرداری با اشعه ایکس

دستگاه­‌های اشعه ایکس، لوله­‌هایی خاص حاوی ذرات رادیواکتیو کنترل شده‌­ای را به سمت بدن بیمار پرتاب می­‌کنند. بافت بدن، ذرات رادیواکتیو را یا جذب می­‌کند و یا با مقادیر متفاوتی دفع می­‌کند.

بافت­‌های متراکم مثل استخوان ذرات را دفع می‌­کنند اما بافت­‌های نرم مانند چربی و عضلات، از قدرت کمتری برای دفع ذرات برخوردارند.

بعد از عبور این ذرات از بدن، ذرات به فیلم یا گیرنده­ای برخورد می­‌کنند. بافت­‌هایی مثل استخوان، که مقدار زیادی از ذرات را دفع می‌کنند به صورت مناطق سفید در پس زمینه­‌ای سیاه دیده شکل می‌گیرد.

بافت­‌های نرم بدن که تعداد ذرات کمتری را دفع می­‌کنند، به صورت طوسی در تصاویر نمایان می‌گردد و ارگان­‌هایی که بیشتر بخش آن از هوا پر است، مثل ریه­‌ها، در تصاویر سفید رنگ نشان داده می­‌شوند.

اما تومورها و غدد سرطانی که در هرکجای بدن می­‌توانند ایجاد شوند، به دلیل تراکم خاصی که دارند به رنگ طوسی روشن مشاهده می­‌شوند به همین علت تشخیص آن­ها به خصوص در نواحی ریه بسیار آسان خواهد بود.

آمادگی­‌های لازم قبل از عکسبرداری با ایکس ری

ممکن است این سوال برای هر شخص پیش بیاید که آیا انجام این اسکن نیاز به انجام اقدامات و آماده‌­سازی خاصی دارد؟

در ادامه چگونگی آمادگی قبل از انجام اسکن اشعه ایکس را بررسی می کنیم.

  • درآوردن وسایل فلزی تنها نکته‌­ای است که باید قبل از انجام تصویربرداری به آن توجه شود، چرا که موجب اختلال در تشکیل تصاویر می­‌شود.
  • در نوع خاصی از اسکن اشعه X از مایعات و مواد حاجب استفاده می‌­شود که تصاویر واضح‌­تر و با جزئیات بیشتری از ارگان­‌ها تشکیل شود.
  • برای آماده­‌سازی بیمار قبل از انجام این نوع از اسکن (با ماده حاجب)، بیمار نباید قبل از این تست چیزی بخورد یا بنوشد.
  • همچنین اگر بیمار به ید و مواد حاجب مورد استفاده در اسکن حساسیت دارد، حتما‌ باید قبل از انجام اسکن ایکس ری با پزشک مشاور خود در میان بگذارد تا از روش‌­ها و مواد جایگزین برای عکس‌برداری استفاده شود (غالبا در این موارد حساسیت به ماهی و سایر غذاهای دریایی مطرح است).
ایکس ری

انواع اشعه ایکس

اسکن پرتو ایکس انواع مختلفی دارد که هرکدام را به صورت مختصر توضیح می­‌دهیم:

۱- سی تی اسکن (CT Scan)

سی تی اسکن، نوعی اسکن اشعه X است که تصاویر سه بعدی از بخش­ های مختلف بدن همچون استخوان­‌ها، ارگان‌­ها، بافت‌­ها و تومورهای سرطانی و غیرسرطانی تشکیل می­‌دهد.

با حرکت دایره­‌ای به دور بیمار و گرفتن عکس‌­های لایه لایه، دستگاه CT تصاویر سه بعدی ایجاد‌ می­ کند.

سی تی اسکن، تصاویر بسیار بهتری از اسکن­‌های اشعه X دو بعدی ایجاد ‌می­‌کند که برای بررسی بافت‌های نرمی که در اسکن­‌های اشعه ایکس با جزئیات مشخص نمی­‌شوند، بسیار مناسب­‌تر است.
این اسکن­ ها در تشخیص سرطان­ ها، آسیب­ های داخلی بعد از تصادفات و انواع تروماهای غیرنافذ کابرد دارند.

۲- فلوروسکوپی (fluoroscopy)

پروسه تشخیصی است که در آن از نحوه عملکرد و تحرکات ارگان­‌های داخلی بدن با عبور اشعه X یونیزه از بدن برای مدت کوتاه فیلمی تهیه می­‌شود.

از این نوع اسکن ایکس ری، در تشخیص مشکلات قلبی و اختلالات روده استفاده می­ شود. همچنین می­ تواند در انجام فرآیند­های پیوند عضو و جراحی­ های ارتوپدی بسیار مناسب باشد.

این نوع اسکن اشعه ایکس، تصاویر بسیار خوبی از مفاصل، ارگان­ ها و نحوه عملکردشان به متخصصین ارائه می‌دهد.

با قرارگیری بیش از حد در معرض پرتوهای یونیزه، ریسک ابتلا به سرطان در افراد بیش از پیش خواهد شد.

۳- ماموگرافی (Mammography)

ماموگرافی نیز نوعی دیگر از عکسبرداری است که در آن اشعه X نقش پررنگی دارد. در ماموگرافی، از اشعه ایکس با دوز پایین استفاده می­ شود تا بافت سینه مورد بررسی قرار گیرد.

تغییرات بسیار کوچک بافت سینه که در معاینات فیزیکی قابل لمس و تشخیص نیستند در ماموگرافی، مورد بررسی قرار می­‌گیرد.

انجام ماموگرافی، برای غربالگری سرطان سینه و تشخیص آن در مراحل اولیه، بسیار کاربردی و مفید خواهد بود.

۴- آنژیوگرافی (Angiography)

نوعی دیگر از اسکن ایکس ری، آنژیوگرافی است. به تصاویری که از عروق می‌گیرند، آنژیوگرام ‌می‌گویند.

پروسه­‌ای است که در آن مایعی حاجب وارد سیستم عروقی بدن می­‌شود تا این سیستم و عروق در تصویربرداری واضح و قابل تشخیص باشند.

آنژیوگرافی معمولا در بیمارستان انجام‌ می­‌شود و عروق ارگان‌های مختلف مثل قلب، ریه،کلیه، مغز و سایر بخش­‌های بدن را مورد بررسی قرار می‌دهد.
آنژیوگرافی، همانطور که کاربردهای تشخیصی خوبی دارد، می­‌تواند نقش هدایت کننده‌ای نیز در انجام ‌پروسه­‌های درمانی مثل باریک شدن و انسداد عروق نیز داشته باشد.

آمادگی قبل از انجام آنژیوگرافی

با توجه به ‌نوع آنژیوگرافی، انجام ‌یکسری اقدامات مثل نوار قلب، آزمایش خون، اسکن قفسه سینه از اقدامات پیش نیاز آنژیوگرافی هستند.
در بعضی از آنژیوگرافی‌­ها لازم است که بیمار ۴ تا ۶ ساعت قبل ناشتا باشد و آب و غذا نخورد.

همچنین لازم است که قبل از انجام ‌این پروسه، بیمار داروهایی که استفاده می‌­کند، حساسیت­‌هایی که نسبت به مواد مختلف و یا داروها دارد، وجود بیماری­‌های کلیوی و دیابت را با پزشک مشاور در میان بگذارد تا از بروز هرگونه مشکل در انجام‌ آنژیوگرافی جلوگیری شود.

اشعه ایکس

اشعه ایکس چه ضرری دارد؟

به دلیل استفاده از ذرات یونیزه با دوز کم، عوارض جانبی دارد اما سایر انواع اسکن اشعه ایکس مثل CT Scan و آنژیوگرافی، به دلیل استفاده از ذرات یونیزه با دوز بالاتر عوارض جانبی شدید تر و بیشتری خواهند داشت.

مزایای استفاده از این اسکن بیشتر از معایب آن است؛ به همین دلیل در صورت لزوم استفاده از آن توصیه می‌­شود.

در زنان باردار، رحم‌ در معرض ذراتی با طول موج کم قرار می­‌گیرد که نه برای مادر و نه برای جنین خطرساز نخواهد بود. اما بهتر است مادران باردار تا جایی که امکان دارد از قرارگیری در معرض پرتوهای ‌رادیو اکتیو، خودداری کند.

نوع دیگر اسکن پرتو ایکس یا آنژیوگرافی نیز عوارض جانبی مختص به خود را دارد. هنگام تزریق ماده حاجب، احساس گرمی و سوزش در محل تزریق این مایع حس خواهد شد.

این مایع، می‌تواند منجر به بروز تهوع، استفراغ، خارش، گر گرفتگی و ایجاد طعم شور و تلخ در دهان شود.

در موارد خاص، بیمار نسبت به ماده حاجب واکنش آلرژیک نشان می‌دهد که تاثیرات خطرناکی بر تنفس و فشار خون بیمار خواهد گذاشت.

این مایع همچنین باعث بروز مشکلات کلیوی نیز می‌شود که البته در اشخاصی که سابقه بیماری‌های کلیوی دارند، امکان بروز این عارضه بیشتر است.

ریسک خیلی پایینی از لخته شدن خون و انسداد عروق خونی در آنژیوگرافی وجود دارد. علاوه بر این، احتمال بروز هماتوم و کبودی شدید و بروز عفونت‌های مختلف در بیمار‌ وجود خواهد داشت.

اشعه ایکس و سرطان

برخی بر این باورند که عکسبرداری با اشعه ایکس زمینه ایجاد سرطان را فراهم می‌کند، البته که هیچ روش تشخیصی و درمانی بدون عوارض جانبی نخواهد بود و تنها چیزی که این روش‌ها را نسبت به هم متمایز می‌کند، شدت و میزان عوارض جانبی است.

در اسکن اشعه ایکس هم بسیار نادر است که عارضه جانبی خاصی به خصوص ابتلا به سرطان مطرح باشد اما بروز آن نیز غیرممکن نخواهد بود.

بنابراین بهتر است که از قرارگیری در معرض ذرات یونیزه شده به مدت طولانی خودداری شود چرا که ممکن است ریسک بروز بسیاری از بیماریها از جمله سرطان را افزایش دهد.

شاید کلیشه‌ای باشد اما بدانید سرطان پایان مسیر نیست، چیزی که در این مسیر مهم است روحیه‌ی جنگندگی و امید شما به بهبودی است، پس امیدوار و قوی بمانید.

هدف ما در سایت بای بای سرطان این است که شما بتوانید امیدتان را تا زمان بهبودی از بیماری زنده نگه دارید.

منابع:

برچسب ها:

به این مقاله چند ستاره میدهید؟

این مطلب را به دوستان خود پیشنهاد دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بروزترین مقالات

رژیم فستینگ و سرطان

رژیم فستینگ بگیرید تا سرطان نگیرید!⭐

1402-08-22
پیشگیری از سرطان

پیشگیری از سرطان: راهکارهای نوین و واکسیناسیون

1402-07-16
خون دماغ شدن و سرطان

ارتباط خون دماغ شدن و سرطان چیست

1402-06-27